
Fillim Kategoritë Opinione Ekskluzive Galeria Arkivi Marketing Kontakt

Argumentet dhe metodat e politikÃ«s ekspansioniste serbe

Shkruan: Akademik Mark Krasniqi

Politika ekspansioniste serbe ndaj trojeve shqiptare ka rrÃ«njÃ«t e thella, madje qysh nÃ« kontaktet e parÃ« tÃ« ndÃ«rsjellÃ« nÃ« fund tÃ« shekullit 12, kur sundimtari serb Stefan Nemanja mÃ« 1180 fitoi betejÃ«n afÃ«r Lipjanit kundÃ«r Bizantit tÃ« dobÃ«suar, dhe depÃ«rtoi nÃ« njÃ« pjesÃ« tÃ« vogÃ«l tÃ« KosovÃ«s. Deri atÃ«herÃ« serbÃ«t nuk pÃ«rmenden fare nÃ« kÃ«to vise si popullsi. Pas NemanjÃ«s, biri i tij Dushani arriti ta pushtojÃ« ShqipÃ«rinÃ«, GreqinÃ« dhe njÃ« pjesÃ« tÃ« vogÃ«l tÃ« BullgarisÃ«. Por Beogradi nuk ka qenÃ« nÃ« kuadÃ«r tÃ« â€˜â€™perandorisÃ«â€™â€™ tÃ« tij, e cila megjithatÃ«, qe jetÃ«shkurtÃ«r. Pas vdekjes sÃ« Dushanit mÃ« 1355, Serbia u shpartallua nÃ« zhupani e principata tÃ« vogla, tÃ« cilat jetonin mÃ« tepÃ«r si vasale tÃ« fqinjÃ«ve tÃ« ndryshÃ«m tÃ« tyre. Madje, edhe â€˜â€™heroi i madh serbâ€™â€™, Marko Kraleviqi u bÃ« vasal i dÃ«gjueshÃ«m, bile u vra nÃ« luftÃ« kundÃ«r serbÃ«ve nÃ« anÃ«n e turqve. (Istorija Jugoslavije, Beograd, 1972, f. 93).
MegjithatÃ«, politika ekspansioniste serbomadhe pretendon sot ta mbajÃ« KosovÃ«n koloni tÃ« vetÃ«n, duke marrÃ« si argumente pÃ«r kÃ«tÃ« qÃ«llim tÃ« kaluarÃ«n e largÃ«t, argumentet mesjetare historike, madje shpeshherÃ« tÃ« trilluara, tÃ« falsifikuara dhe tÃ« pÃ«rshtatura kÃ«saj politike. NdÃ«r kÃ«to â€˜â€™argumenteâ€™â€™, kryesorÃ« janÃ« pretendimet se Kosova Ã«shtÃ« â€˜â€™djepi i shtetÃ«sisÃ« dhe i kulturÃ«s serbeâ€™â€™ dhe se disa manastire, kisha mesjetare ortodokse â€˜â€™serbeâ€™â€™, dÃ«shmojnÃ« pÃ«r prezencÃ«n dhe kulturÃ«n serbe nÃ« mesjetÃ«n e hershme nÃ« KosovÃ«, tÃ« cilÃ«n sot serbÃ«t e konsiderojnÃ« si â€˜â€™zemÃ«r dhe Jerusalemâ€™â€™ tÃ« tyre. Ata edhe toponimet gjeografike dhe homonimet i cilÃ«sojnÃ« si argumente pÃ«r tÃ« mbÃ«shtetur pretendimet e tyre zaptuese. Si argument historik pÃ«r kÃ«tÃ« qÃ«llim, politika, shkenca e kisha serbe e marrin vitin 1690, pÃ«rkatÃ«sisht mbarimin e luftÃ«s austro-turke, kur gjoja shqiptarÃ«t paskan filluar tâ€™i pushtojnÃ« kÃ«to â€˜â€™vise serbeâ€™â€™. Por faktet historike dÃ«shmojnÃ« krejtÃ«sisht tÃ« kundÃ«rtÃ«n dhe vÃ«rtetojnÃ« realitetin se shqiptarÃ«t janÃ« popull autokton, kurse serbÃ«t janÃ« ardhacakÃ«, okupatorÃ« tÃ« trojeve etnikisht dhe historikisht shqiptare. Pretendimet serbe pÃ«r ta sunduar KosovÃ«n mbÃ«shteten shumÃ« nÃ« sundimin e tyre tÃ« kÃ«saj treve shqiptare nÃ« mesjetÃ«n e hershme. Faktet historike dÃ«shmojnÃ« se Serbia e asaj kohe nuk ka qenÃ« shtet i lirÃ«, por kryesisht vasal, kÃ«shtu qÃ« deri mÃ« 1867 edhe nÃ« Beograd ka qenÃ« garnizoni i okupatorit shekullor turk. Madje, edhe â€˜â€™NemanjiqÃ«t ishin vasalÃ« tÃ« BullgarisÃ« ose tÃ« Bizantit, pas vdekjes sÃ« Nemanjesâ€™â€™. (Enciklopedijski leksikon, Istorija, Beograd, 1970, f. 463).
Metodat e politikÃ«s zaptuese serbe janÃ« tÃ« shumta dhe tÃ« ndryshme, qÃ« nga propaganda e masat e ndryshme tÃ« presionit ekonomik, politik e psikologjik, deri te gjenocidi masiv ndaj popullsisÃ« shqiptare, me qÃ«llim tÃ« pastrimit etnik tÃ« KosovÃ«s dhe tÃ« trojeve tjera shqiptare. NÃ« shÃ«rbim tÃ« kÃ«saj politike serbomadhe kanÃ« qenÃ« dhe janÃ« shumÃ« aktive shkenca dhe Kisha ortodokse serbe.
LashtÃ«sia e popullit serb nÃ« KosovÃ«, siÃ§ e pretendon politika serbe, nuk ka kurrfarÃ« mbÃ«shtetje shkencore. Para sÃ« gjithash, dihet fare mirÃ« se shteti serb nuk Ã«shtÃ« krijua nÃ« trevÃ«n e KosovÃ«s, (as nÃ« qytetin e sotÃ«m RashkÃ«, siÃ§ mund tÃ« mendohet, i cili ndodhet nÃ« Serbi afÃ«r KosovÃ«s), por shumÃ« mÃ« larg nÃ« RashkÃ«, siÃ§ quhej atÃ«herÃ« Serbia. â€˜â€™NÃ« shekullin 10 formacionet e tyre (serbe) tÃ« para kompakte ishin Rashka (Rascia) nÃ« luginÃ«n e Ibrit nÃ« perÃ«ndim tÃ« MoravÃ«s, dhe Zeta, qÃ« i pÃ«rgjigjet nÃ« vija tÃ« trasha Malit tÃ« Zi tÃ« sotÃ«mâ€™â€™. ( Prof. Alen Dyselje, (Tuluz - FrancÃ«), A e kanÃ« pushtuar shqiptarÃ«t KosovÃ«n?, revista â€˜â€™Kosovaâ€™â€™, nr.8, PrishtinÃ«,2000, f.51). Nemanja depÃ«rtoi nÃ« njÃ« pjesÃ« tÃ« vogÃ«l tÃ« KosovÃ«s, ku nÃ« atÃ« kohÃ« nuk ka patur serbÃ«. Madje, siÃ§ shkruan shkencÃ«tari francez, Michel Aubin, vendosja nÃ« njÃ« territor tÃ« caktuar i pushtetit politik e ekonomik, nuk pÃ«rcakton pÃ«rkatÃ«sinÃ« etnike tÃ« popullsisÃ« sÃ« nÃ«nshtruar. â€˜â€™KÃ«shtu, despoti i vogÃ«l â€˜â€™serbâ€™â€™ i Seresit nÃ« GreqinÃ« Veriore, mund tÃ« sundonte nga 1355 deri mÃ« 1371 njÃ« popullsi, pjesa mÃ« e madhe e sÃ« cilÃ«s ishte greke.â€™â€™ (Michel Aubin, Du mithe serbe au nationalisme albanais, â€˜â€™Le mondeâ€™â€™, 5-6 pril, Paris, 1981,). Prandaj pushteti i NemanjiqÃ«ve serbÃ«, dhe i tÃ« tjerÃ«ve, nÃ« KosovÃ« nuk garanton pÃ«rkatÃ«sinÃ« etnike serbe, as kulturÃ«n serbe tÃ« popullsisÃ« sÃ« saj. Por edhe sikur tÃ« ishte formuar shteti serb nÃ« KosovÃ«, pÃ«rkatÃ«sisht nÃ« DardaninÃ« ilire, nuk do tÃ« ishte rast i parÃ« i qÃ«ndrimit dhe kurorÃ«zimit tÃ« sundimtarit nÃ« trevÃ«n e huaj tÃ« okupuar. Edhe sundimtarÃ«t sllovenÃ«, p.sh., nÃ« kohÃ«t e lashta, kurorÃ«zoheshin nÃ« Gosposvetsko Polje, e cila tash Ã«shtÃ« diku thellÃ« nÃ« Austri, ose kurorÃ«zimi i car Dushanit serb nÃ« Shkup nÃ« Dardani, larg SerbisÃ« etj. ShkencÃ«tarÃ«t qÃ« janÃ« marrÃ« me problematikÃ«n e lashtÃ«sisÃ« sÃ« popullsisÃ« nÃ« KosovÃ« (Dardani) thonÃ« le tÃ« supozojmÃ« se serbÃ«t paskanÃ« qenÃ« shumicÃ« nÃ« KosovÃ« nÃ« shekullin 13, siÃ§ pretendojnÃ« ata. â€˜â€™AtÃ«herÃ« shtrohet pyetja - kush banonte nÃ« kÃ«tÃ« rajon mÃ« parÃ«? Gjithkush e di se sllavÃ«t janÃ« popull indoevropian qÃ« ka ardhur mÃ« vonÃ« nÃ« EvropÃ«... Ã‹shtÃ« e pamohueshme se tÃ« paktÃ«n qÃ« nga shekulli i III para epokÃ«s sonÃ« aty kanÃ« lindur dhe janÃ« zhvilluar shumÃ« formacione politike ilire qÃ« kaluan pak nga pak nga stadi fisnor nÃ« mbretÃ«ri tÃ« vogla tÃ« vÃ«rteta, si dardanÃ«t, penezÃ«t, poenÃ«t...IlirÃ«t janÃ«, pa asnjÃ« dyshim, stÃ«rgjyshÃ«rit e drejtpÃ«rdrejtÃ« tÃ« shqiptarÃ«ve...Historia na mÃ«son se serbÃ«t janÃ«, sa i pÃ«rket KosovÃ«s, pushtues tÃ« ardhur shumÃ« vonÃ«...Duhet menduar se njÃ« pjesÃ« e mirÃ« e elementit shqiptar kosovar i ka rrÃ«njÃ«t e tij nÃ« popullsinÃ« e vjetÃ«r ilire-shqiptare qÃ« mbisundonte aty qÃ« prej antikitetit.â€™â€™. (Michel Aubin, Du mithe..., f.2; G. Ostrogorski, Serska oblast posle Dushanove smrti, Beograd, 1965; S. Novakoviq, Srpske oblasti X i XI veka; SkÃ«nder Anamali â€“ Muzafer Korkuti, IlirÃ«t dhe gjeneza shqiptare, TiranÃ« 1971, etj.). Historiani i njohur Ã§ek, Konstantin JireÃ§eku, nÃ« vepren e tij â€˜â€™Historia e serbÃ«veâ€™â€™ shkruan: â€˜â€™NÃ« mesjetÃ«n e hershme shqiptarÃ«t kanÃ« humbur shumÃ« tokÃ« nga serbÃ«t, por megjithatÃ« ata nuk janÃ« popull qÃ« vdes...NÃ« mesjetÃ« shqiptarÃ«t kanÃ« qenÃ« popullsi e vjetÃ«r e krishterÃ«, me kulturÃ« tÃ« lartÃ« qytetareâ€™â€™.(K. JireÃ§ek, Istorija Srba, Beograd, 1952,f.86).
Teza serbe se shqiptarÃ«t kanÃ« zbritur nÃ« KosovÃ« mÃ« 1690 Ã«shtÃ« trillim e asgjÃ« tjetÃ«r. KÃ«tÃ« e vÃ«rtetojnÃ« edhe vetÃ« dokumentet serbe. ShqiptarÃ«t nÃ« KosovÃ« pÃ«rmenden edhe nÃ« dokumente (krisobula) kishtare-shtetÃ«rore serbe nÃ« kohÃ«n e sundimit tÃ« NemanjiqÃ«ve nÃ« shekullin 14, sidomos fshatrat rreth Prizrenit, dhe nÃ« DrenicÃ« madje, fshati Ujmir figuron po me kÃ«tÃ« emÃ«r, e jo si Dobravoda, siÃ§ i thonÃ« tash serbÃ«t. Gjithashtu, me zhbÃ«rjen e shtetit tÃ« car Dushanit, pas betejÃ«s sÃ« MaricÃ«s mÃ« 1371, dokumentet raguziane dhe osmane dÃ«shmojnÃ« se Prizrenin, PejÃ«n dhe krejt Rrafshin e Dukagjinit e zotÃ«ruan kryezotÃ«rinjtÃ« shqiptarÃ« Ballshajt, KastriotÃ«t e DukagjinÃ«t. JanÃ« tÃ« shumtÃ« dokumentet historike pÃ«r prezencÃ«n masive tÃ« shqiptarÃ«ve nÃ« KosovÃ« e nÃ« Maqedoni nÃ« mesjetÃ«, bile edhe pÃ«r pjesÃ«marrjen e tyre nÃ« betejÃ«n e KosovÃ«s mÃ« 1389 kundÃ«r turqve. Por po pÃ«rmendim vetÃ«m edhe disa tÃ« dhÃ«na nga defteri i regjistrimit tÃ« popullsisÃ« mÃ« 1455, kur shqiptarÃ«t ishin tÃ« pranishÃ«m nÃ« mÃ«nyrÃ« masive nÃ« viset lindore tÃ« pllajÃ«s sÃ« KosovÃ«s. DefterÃ«t osmane dÃ«shmojnÃ« se edhe nÃ« anÃ«n e PejÃ«s (nÃ« Dukagjin) mÃ« 1485 thuaj se e gjithÃ« â€œpopullsia ishte shqiptareâ€™â€™. Sipas defterÃ«ve turke tÃ« 1571 dhe 1591, po kjo gjendje etnike ka qenÃ« edhe nÃ« territorin e Altun-ilisÃ« (Reka e Keqe), si edhe nÃ« mbarÃ« sanxhakun e Dukagjinit. TÃ« dhÃ«na tÃ« ngjashme sjell edhe defteri i sanxhakut tÃ« VushtrrisÃ« tÃ« viteve 1566-1574. Ã‹shtÃ« me interes tÃ« theksohet se nga kÃ«to deftere turke shihet se â€˜â€™gjysma e banorÃ«ve tÃ« mÃ«hallÃ«s sÃ« shqiptarÃ«ve nÃ« JanjevÃ« nuk kishin antroponimi (emra) shqip edhe pse cilÃ«soheshin shqiptarÃ« (arbanas), por mbanin emra ortodoksÃ« sllavÃ«, ose emra tÃ« pÃ«rzier shqiptaro-sllavÃ«â€™â€™.( Selami Pulaha, Popullsia shqiptare gjatÃ« shekujve XV-XVI, TiranÃ«, 1984; Defteri i regjistrimit tÃ« sanxhakut tÃ« ShkodrÃ«s mÃ« 1485, I-II, TiranÃ«, 1874). Kjo anomali rrjedh nga presioni i madh i patrikanÃ«s sÃ« PejÃ«s, e cila ka pasur autorizime tÃ« mÃ«dha nga sulltani pÃ«r â€œtÃ« sunduarâ€ tÃ« gjithÃ« tÃ« krishterÃ«t nÃ« kÃ«to vise, pra edhe shqiptarÃ«t tÃ« besimit katolik nÃ« JanjevÃ«. UdhÃ«pÃ«rshkruesi i njohur turk, Evlia Ã‡elebiu shkruante nÃ« vjetÃ«t 60 tÃ« shekullit 17, se nÃ« Vushtrri â€˜â€™nuk dinin tÃ« flisnin boshnjakisht, por flasin shqip dhe turqisht. Albanologu i njohur, Th. Ippen shkruan se gjatÃ« shekullit 17 shumicÃ«n e banorÃ«ve tÃ« MitrovicÃ«s e pÃ«rbÃ«jnÃ« shqiptarÃ«t. Edhe vetÃ« patriku i PejÃ«s, Arsenije Ã‡arnojeviq, shkruante nÃ« njÃ« letÃ«r tÃ« dÃ«rguar perandorit austriak nÃ« VjenÃ« mÃ« 27 qershor 1698 se nÃ« KosovÃ« dhe nÃ« viset e skajshme tÃ« saj, banojnÃ« shqiptarÃ«t e â€˜â€™rashjanÃ«tâ€™â€™ (serbÃ«t). Kronisti francez i shekullit 14, F. DÃ« Mezier, dÃ«shmon se beteja e KosovÃ«s (1389) u zhvilluar nÃ« trevÃ«n e ShqipÃ«risÃ«. UdhÃ«pÃ«rshkruesi francez i shekullit 15, B.dÃ« la Broker, shkruante se Kosova ndodhet nÃ« ShqipÃ«ri. NÃ« dokumentacionet austriakÃ«, italianÃ« dhe osmanÃ«, Prishtina, Peja etj. ndodhÃ«n nÃ« ShqipÃ«ri, kurse Prizrenin e shÃ«nojnÃ« si kryeqytet tÃ« ShqipÃ«risÃ«. (Jahja DranÃ§olli, Kosova dhe shqiptarÃ«t nÃ« shekullin 15-17, â€˜â€™Kosovaâ€™â€™ â€“ revistÃ« historike- politike, nr.8, PrishtinÃ«, 2000, f.59-64). Fjala Ã«shtÃ« pÃ«r popullsinÃ« shqiptare tÃ« viseve tÃ« pÃ«rmendura, pra pÃ«r ShqipÃ«rinÃ« Etnike, meqenÃ«se ShqipÃ«ria si shtet i pavarur politik nÃ« atÃ« kohÃ« ende nuk ekzistonte.
VetÃ«m kÃ«to tÃ« dhÃ«na mjaftojnÃ« pÃ«r ta demantuar tezÃ«n e gabuar serbe pÃ«r mohimin e saj tÃ« prezencÃ«s shqiptare nÃ« KosovÃ« para luftÃ«s austro-turke mÃ« 1690. Madje, fakti se nÃ« kÃ«tÃ« luftÃ« kanÃ« marrÃ« pjesÃ« si vullnetarÃ« mÃ« se 15 mijÃ« shqiptarÃ« nga Kosova, Maqedonia e Sanxhaku i Jenipazarit, tÃ« udhÃ«hequr nga arqipeshkvi i Shkupit, letrari i njohur shqiptar, PjetÃ«r Bogdani. NÃ« kÃ«tÃ« luftÃ« ka marr pjesÃ« edhe njÃ« numÃ«r i vogÃ«l serbÃ«sh, tÃ« udhÃ«hequr nga patriku serb i PejÃ«s, Arsenije Ã‡arnojeviq. Historiografia dhe Kisha ortodokse serbe, kanÃ« trilluar â€˜â€™dyndjen e madheâ€™â€™ tÃ« serbÃ«ve nga Kosova pas vitit 1690, nÃ«n udhÃ«heqjÃ«n e patrikut Ã‡arnojeviq. MirÃ«po, kjo pÃ«rpjekje e tyre ka vetÃ«m qÃ«llim politik , pÃ«r tÃ« treguar gjoja autoktoninÃ« e serbÃ«ve dhe â€œkoloniziminâ€ e shqiptarÃ«ve nÃ« KosovÃ«. Ky trillim i tyre Ã«shtÃ« demaskuar nga argumentet historike, madje nÃ« kohÃ«n e fundit edhe nga historiani anglez Noel Malkolm, i cili me argumente arkivore tregon tÃ« vÃ«rtetÃ«n, se kurrfarÃ« dyndje tÃ« tillÃ« nuk ka papsur. Kuptohet se individÃ«t, para sÃ« gjithash udhÃ«heqÃ«sit e vullnetarÃ«ve me familjet e tyre, janÃ« strehuar para invadimit tÃ« ushtrisÃ« turke. ShumÃ« shqiptarÃ« janÃ« strehuar nÃ« viset malore tÃ« ShqipÃ«risÃ«, ndÃ«rsa njÃ« numÃ«r i vogÃ«l kanÃ« shkuar, bashkÃ« me serbÃ«t nÃ« veri. ShqiptarÃ«t janÃ« vendosur nÃ« Sllavoni nÃ« fshatrat Hrtkovci, Nikinci, Jarak etj. Patriku ka ikur me pÃ«rcjellÃ«sit e tij dhe me disa kuaj tÃ« ngarkuar, nÃ« drejtim tÃ« Sanxhakut, po nÃ« Serbi e kanÃ« plaÃ§kitur serbÃ«t, siÃ§ thonÃ« disa historianÃ«t. Kur janÃ« krijuar kushtet, kur ka kaluar rreziku, shumÃ« familje shqiptare tÃ« strehuara nÃ« MalÃ«si, janÃ« kthyer nÃ« trojet e tyre nÃ« KosovÃ« e nÃ« Maqedoni, tÃ« cilat kanÃ« qenÃ« shtrÃ«nguar tâ€™i braktisin mÃ« 1690 dhe nÃ« raste tÃ« tjera tÃ« ngjashme. KÃ«tÃ« e kanÃ« konstatuar edhe punonjÃ«sit shkencorÃ« tÃ« Institutit tÃ« KulturÃ«s Popullore tÃ« TiranÃ«s, tÃ« cilÃ«t janÃ« marrÃ« me studimin e jetÃ«s sÃ« popullsisÃ« nÃ« MalÃ«si, ku mbahet mend shumÃ« mirÃ« tradita brez pas brezi shekuj me radhÃ«, e cila dÃ«shmon se shumica e kÃ«tyre banorÃ«ve prejardhjen e kanÃ« nga Kosova dhe Maqedonia, ku tÃ« parÃ«t e tyre janÃ« kthyer kur kanÃ« qenÃ« kushtet e volitshme.
Kishat ortodokse mesjetare qÃ« gjendÃ«n sot nÃ« KosovÃ« (GraÃ§anica afÃ«r PrishtinÃ«s, Levishka nÃ« Prizren, Patrikana nÃ« PejÃ«, dhe kisha e Deviqit nÃ« DrenicÃ«), nuk janÃ« dÃ«shmi e kulturÃ«s serbe, sepse ato janÃ« ndÃ«rtuar para ardhjes sÃ« tyre nÃ« kÃ«to treva, kurse mÃ« vonÃ«, kishÃ«n e DeÃ§anit e ka projektuar dhe e ka mbikÃ«qyrur zbatimin e projektit prifti katolik shqiptar fra Vita KuÃ§i nga Kotorri. KÃ«tÃ« e sqaron mirÃ« edhe shkencÃ«tari serb, Pero SlijepÃ§eviq, i cili ka botuar mÃ« 1934 nÃ« njÃ« revistÃ« shkencore studimin e tij mbi manastirÃ«t (kishat) e vjetÃ«r ortodoksÃ«, ku thotÃ« se kÃ«to kisha nuk janÃ« vepÃ«r e atyre sundimtarÃ«ve serbÃ«, emrin e tÃ« cilÃ«ve e kanÃ« ato, sepse nÃ« atÃ« kohÃ« â€˜â€™SerbÃ«t nuk kanÃ« pasur kurrfarÃ« tradite tÃ« vetÃ«n nÃ« ndÃ«rtimtari, as nÃ« pikturim......NemanjiqÃ«t kanÃ« ndÃ«rtuar (financuar) edhe larg kufijve tÃ« shtetit serb, me qÃ«llim tÃ« afirmimit tÃ« dinastisÃ« sÃ« tyre....MonumentÃ«t shpirtÃ«rorÃ« tÃ« tyre, janÃ« para sÃ« gjithash pÃ«rmendore dhe gurÃ« kufitarÃ« tÃ« fitoreve. ManastirÃ« tÃ« tillÃ« kanÃ« financuar edhe nÃ« Jerusalem, nÃ« Stambol, nÃ« Greqiâ€™â€™ etj. (Pero SlijepÃ§eviq, Stare srpske zaduzhbine, â€˜â€™Oglediâ€™â€™, faqe 92-122, Beograd 1934).
NÃ« kohÃ«n e Nemanjiqve, pushteti dhe Kisha ortodokse serbe kanÃ« uzurpuar shumÃ« kisha tÃ« katolikÃ«ve. â€˜â€™Monumentet kryesore tÃ« kultit tÃ« krishterÃ« nÃ« KosovÃ«, tÃ« cilat sot konsiderohen kisha apo manastire ortodokse serbe, nÃ« shumicÃ«n e rasteve janÃ« ndÃ«rtuar, rindÃ«rtuar, apo meremetuar mbi themelet e monumenteve tÃ« moÃ§me tÃ« periudhÃ«s romake e bizantineâ€™â€™. (Dr. Jahja DranÃ§olli, Monumentet e kultit katolik nÃ« KosovÃ«, â€˜â€™Koha Ditoreâ€™â€™, PrishtinÃ«, 14 prill 2001). Me zgjerimin e kufijve drejt jugut, Ã«shtÃ« pÃ«rfshirÃ« njÃ« numÃ«r i madh i manastirÃ«ve tÃ« vjetÃ«r. NÃ« atÃ« kohÃ« edhe â€˜â€™Shqiptari Progon Zguri, â€˜â€™heterijarh i madhâ€™â€™ i oborrit (mbretÃ«ror) bizantin, ka pÃ«rtÃ«rirÃ« mÃ« 1295 kishÃ«n e ZonjÃ«s Bekuar nÃ« OhÃ«râ€™â€™.(K. JireÃ§ek, Istorija Srba,I, Beograd, 1952, f. 193-265). NÃ« lidhje me â€˜â€™argumenteâ€™â€™ tÃ« paqenÃ«, tÃ« trilluarÃ«, serbÃ«t e kanÃ« pagÃ«zuar KosovÃ«n si Serbi e VjetÃ«r (Stara Serbija). Por ekzistojnÃ« edhe argumente tÃ« kundÃ«rta, jo tÃ« pÃ«lqyeshme pÃ«r politikÃ«n ekspansioniste serbe. KÃ«shtu, autorÃ« tÃ« ndryshÃ«m dhe burime arkivore venedikase e raguziane, PodgoricÃ«n dhe gjithÃ« bregdetin malazias e pÃ«rfshinÃ« nÃ« kuadÃ«r tÃ« ShqipÃ«risÃ«. Madje, edhe autorÃ«t nga oborri mbretÃ«ror serb, G.Cambllaku e K. Filozofi, e konsideronin ZetÃ«n trevÃ« shqiptare, siÃ§ e konsideron po kÃ«shtu edhe vetÃ« car Dushani nÃ« njÃ« kartÃ« tÃ« vitit 1349. (Jahja DranÃ§olli, Kosova dhe shqiptarÃ«t nÃ« shekullin XV-XVII, revista â€˜â€™Kosovaâ€™â€™, nr. 8, PrishtinÃ«, 2000 ). Nga ana tjetÃ«r, nÃ« atÃ« kohÃ« njÃ« pjesÃ« e madhe e shqiptarÃ«ve kanÃ« qenÃ« tÃ« besimit ortodoks, tÃ« cilÃ«t me dhunÃ« i ka asimiluar e sllavizuar kisha serbe.
Toponimet sllave nÃ« KosovÃ« e mÃ« gjerÃ«, Serbia i merr si argument pÃ«r tÃ« â€˜â€™vÃ«rtetuar tÃ« drejtÃ«n e saj pronÃ«soreâ€™â€™ mbi KosovÃ«n. Por shkenca ka vÃ«rtetuar se toponimet, madje edhe homonimet, nuk janÃ« gjithmonÃ« argument i qÃ«ndrueshÃ«m pÃ«r tÃ« vÃ«rtetuar pÃ«rkatÃ«sinÃ« etnike tÃ« njÃ« regjioni, ose tÃ« njÃ« individi, nÃ«se Ã«shtÃ« fjala pÃ«r homonimet. KÃ«to mund tÃ« jenÃ« vetÃ«m argument i ndikimit, huazimit, ose pushtimit tÃ« huaj tÃ« vendit tÃ« caktuar. SerbÃ«t, por jo vetÃ«m ata, janÃ« tÃ« prirur pÃ«r tÃ« serbizuar Ã§do gjÃ« qÃ« Ã«shtÃ« e mundur. KÃ«tÃ« e kanÃ« bÃ«rÃ« sa herÃ« qÃ« kanÃ« pasur mundÃ«si ta bÃ«jnÃ«. NÃ« KosovÃ« edhe disa qyteteve ua kanÃ« ndÃ«rrua emrin pas LuftÃ«s ballkanike mÃ« 1912, si p.sh. duke e quajtur Ferizajn â€“ Uroshevac, Hanin e Elezit â€“ Gjeneral Jankoviq, SkÃ«nderajn â€“ SerbicÃ« e kÃ«shtu me radhÃ«, ndÃ«rsa shumÃ« fshatra i kanÃ« â€˜â€™pagÃ«zuarâ€™â€™ me emra tÃ« â€˜â€™heronjÃ«veâ€™â€™ nga miti i betejÃ«s sÃ« KosovÃ«s: Llazarevo, Milloshevo, Obiliq, Devet Jugoviqa etj. Madje, edhe Rrafshin e Dukagjinit e quajnÃ« Metohi, sa herÃ« qÃ« pÃ«rmendet Kosova, ata thonÃ« â€˜â€™Koosovo i Metohijaâ€™â€™, duke dÃ«shiruar qÃ« edhe nÃ« kÃ«tÃ« mÃ«nyrÃ« â€˜â€™tÃ« vÃ«rtetohetâ€™â€™ karakteri serb i kÃ«saj pjese tÃ« KosovÃ«s. Por ky nuk Ã«shtÃ« kurrfarÃ« argumenti valid, sepse fjala Metohi vjen nga greqishtja â€˜â€™metohâ€™â€™, qÃ« do tÃ« thotÃ« â€˜â€™pronÃ«â€™â€™, â€˜â€™vakÃ«fâ€™â€™ i kishÃ«s, ose i xhamisÃ«. Dhe kjo nuk ka kurrfarÃ« rÃ«ndÃ«sie politike, ose historike, sepse prona, ose â€˜â€™metohiâ€™â€™ tÃ« tilla, kanÃ« pasur nÃ« tÃ« kaluarÃ«n, dhe kanÃ« edhe sot shumÃ« kisha e xhami, siÃ§ do tâ€™i kenÃ« edhe nÃ« tÃ« ardhmen. KishÃ«s ortodokse i janÃ« dhÃ«nÃ« prona bujqÃ«sore (metohi) nÃ« kohÃ«n e feudalizmit mesjetar nga sundimtarÃ«t e ndryshÃ«m, madje edhe nga okupatori turk, pÃ«r lÃ«vÃ«rdi tÃ« tyre politike dhe shpirtÃ«rore. Por toponimet sllave nÃ« trojet shqiptare, madje edhe nÃ« Greqi, mund tÃ« jenÃ« mÃ« parÃ« bullgare se serbe, sepse nÃ« Ballkan ka sunduar gjatÃ« kohÃ«, qysh nga shekulli i nÃ«ntÃ«, perandori bullgar Samuili, me seli nÃ« OhÃ«r, kÃ«shtu qÃ« edhe nÃ« atÃ« kohÃ« Ã«shtÃ« pÃ«rhapur toponimia sllave nÃ« viset e huaja tÃ« pushtuara, shumÃ« vjet para se tÃ« shtrihej pushteti i Stefan NemanjÃ«s, ose â€˜â€™carâ€™â€™ Dushanit nÃ« kÃ«to treva. Madje, shkenca, politika dhe kisha serbe, duke insistuar nÃ« argumente tÃ« tilla, veprojnÃ« kundÃ«r vetÃ«s, kundÃ«r tezÃ«s serbe pÃ«r â€˜â€™tÃ« drejtat historikeâ€™â€™, sepse edhe nÃ« Serbi ka shumÃ« toponime turke. Bile edhe Beogradi Ã«shtÃ« shumÃ« i pasur me to, duke filluar qÃ« nga qendra e tij Kalemekdani, Terazije e Qubura, deri te Karaburma, TopÃ§ideri, Rospi Quprija, i etj.

Sipas logjikÃ«s serbe pÃ«r â€˜â€™tÃ« drejtat historikeâ€™â€™, sot Turqia duhet ta sundojÃ« SerbinÃ«

Argumentet historike tÃ« kohÃ«ve moti tÃ« kaluara, nuk mund tÃ« merren si argument pÃ«r tÃ« zgjidhur problemet aktuale ndÃ«retnike, pra as pÃ«r tÃ« sunduar sot Serbia KosovÃ«n. Madje, argumentet historike nÃ« kÃ«tÃ« drejtim janÃ« nÃ« anÃ«n e shqiptarÃ«ve e jo tÃ« serbÃ«ve. NÃ«se gjykohet sipas logjikÃ«s serbe, atÃ«herÃ« sot Turqia duhet ta sundojÃ« SerbinÃ«, e cila e ka sunduar rreth 500 vjet dhe e cila nÃ« Ballkan ka ndÃ«rtuar shumÃ« xhami monumentale, teqe, ura, rrugÃ«, hamame, kroje etj., tÃ« cilat ekzistojnÃ« edhe sot nÃ« KosovÃ«, kurse nÃ« Serbi, serbÃ«t i kanÃ« rrÃ«nuar deri nÃ« themel. Sipas kÃ«saj logjike serbe, edhe shqiptarÃ«t mund tÃ« kÃ«rkojnÃ« ringjalljen e PerandorisÃ« Ilire, e cila pÃ«rfshinte, pÃ«rveÃ§ tjerave, edhe territoret prej Adriatikut deri nÃ« SavÃ« e Danub. Prandaj, Serbia duhet tâ€™i kthehet realitetit aktual dhe ardhmÃ«risÃ« e jo mitologjisÃ« mesjetare, tÃ« bazuar nÃ« â€˜â€™argumenteâ€™â€™ tÃ« falsifikuara e tÃ« trilluara.
KosovÃ«n e Shkupin dhe qytetet e tjera nÃ« Maqedoni, i kanÃ« Ã§liruar shqiptarÃ«t mÃ« 1912, por Serbia me fuqi tÃ« madhe ushtarake e armatim modern tÃ« kohÃ«s, e ka okupuar KosovÃ«n pÃ«rkohÃ«sisht, sepse ajo e humbi luftÃ«n kundÃ«r austriakÃ«ve mÃ« 1915 dhe ushtria e qeveria serbe iku nÃ« ShqipÃ«ri ku bÃ«ri gjenocid ndaj popullsisÃ« civile.( Dimitrije Tucoviq, Srbija i Albanija â€“ Jedan prilog kritici zavojevaÃ§ke politike srpske burzhoazije, Beograd, 1914; Zgjedhje punimesh, II, PrishtinÃ«, 1981).
Kah fundi i vitit 1918, Serbia pÃ«rsÃ«ri e okupoi KosovÃ«n, me ndihmÃ«n e ushtrisÃ« franceze. Ky okupim zgjati rreth 20 vjet, deri nÃ« prill mÃ« 1941, kur ushtria gjermane e dÃ«boi ushtrinÃ« jugosllave nga Jugosllavia, madje vetÃ«m brenda 7 ditÃ«ve.(Alfredo Jeri, Crollo in sette giorni, Roma â€“ Milano, 1941). KÃ«shtu Kosova pÃ«rsÃ«ri iu bashkua ShqipÃ«risÃ«, siÃ§ ka qenÃ« edhe gjatÃ« LuftÃ«s sÃ« parÃ« botÃ«rore. Pra, sa herÃ« qÃ« ka hyrÃ« Serbia nÃ« KosovÃ«, ajo ka qenÃ« vetÃ«m okupatore e pÃ«rkohshme e asgjÃ« tjetÃ«r, madje edhe kur ajo vetÃ« ka qenÃ« vasale e fqinjÃ«ve, sidomos e TurqisÃ«. KÃ«shtu, argumentet pÃ«r shtetÃ«sinÃ« dhe kulturÃ«n serbe nÃ« KosovÃ«, bien poshtÃ« para tÃ« vÃ«rtetÃ«s objektive shkencore.
Kot pÃ«rpiqet Serbia qÃ« ta kualifikojÃ« KosovÃ«n si Jerusalem dhe si zemÃ«r tÃ« saj. Madje, siÃ§ shkruan historiani i njohur anglez, Noel Malkolm, â€˜â€˜Kjo zemÃ«r Ã«shtÃ« vendosur nÃ« trupin e huaj, sepse nÃ« KosovÃ« jetojnÃ« shqiptarÃ«t, tÃ« cilÃ«t e pÃ«rbÃ«jnÃ« shumicÃ«n dÃ«rmuese tÃ« popullsisÃ« sÃ« sajâ€™â€™. (Noel Malkolm, Kosova â€“ njÃ« histori e shkurtÃ«r, PrishtinÃ«, 2005). Populli thotÃ«: â€˜â€™TÃ« kujt janÃ« delet nÃ« livadh, edhe livadhi asht i tijâ€™â€™. Kosova Ã«shtÃ« e tillÃ« vetÃ«m pÃ«r shqiptarÃ«t. Koha e kolonializmit moti ka kaluar nÃ« Azi e nÃ« AfrikÃ«. KanÃ« mbetur koloni tÃ« sllavÃ«ve e grekÃ«ve vetÃ«m trojet etnike shqiptare nÃ« kontinentin e EvropÃ«s, nÃ« shekullin 21, nÃ« saje tÃ« vendimit tÃ« padrejtÃ« tÃ« KonferencÃ«s sÃ« AmbasadorÃ«ve nÃ« LondÃ«r mÃ« 1913 dhe KonferencÃ«s sÃ« paqes nÃ« Paris mÃ« 1920, kur u copÃ«tuan trevat etnike shqiptare, duke iu dhuruar fqinjÃ«ve tanÃ« grekÃ« e sllavÃ« mÃ« se 2/3 e tyre, pra rreth 60 mijÃ« kilometÃ«r katrorÃ«. Problemi i sotÃ«m i KosovÃ«s, dhe i tÃ« gjithÃ« shqiptarÃ«ve nÃ« Ballkan, i ka rrÃ«njÃ«t nÃ« LondÃ«r e nÃ« Paris. Tash Ã«shtÃ« koha tÃ« shkulÃ«n kÃ«to rrÃ«njÃ« dhe mos tÃ« pÃ«rkrahen apetitet kolonialiste greko-sllave ortodokse nÃ« truallin e EvropÃ«s demokratike bashkÃ«kohore.
Argumenti se njÃ« popull nuk mund tâ€™i ketÃ« dy shtete, (Kosova dhe ShqipÃ«ria) gjithashtu nuk pi ujÃ«, sepse ka shumÃ« shembuj tÃ« tillÃ«, qÃ« nga Tajvani, Koreja, Qiproja, Moldavia e deri te Austria. Madje, edhe serbÃ«t i kanÃ« dy shtete â€“ SerbinÃ« dhe RepublikÃ«n Serbe nÃ« Bosnje. Ata pretendojnÃ« ta kenÃ« tÃ« tillÃ« edhe KosovÃ«n, ose tÃ« paktÃ«n disa republika tÃ« vogla serbe nÃ« KosovÃ« nÃ« formÃ«n e komunave serbe etnikisht tÃ« pastra. Por nÃ«se serbÃ«t insistojnÃ« qÃ« shqiptarÃ«t nuk mund tâ€™i kenÃ« dy shtete, atÃ«herÃ« problemi mund tÃ« zgjidhet ashtu si Ã«shtÃ« drejt, pÃ«rkatÃ«sisht tâ€™i bashkohet Kosova ShqipÃ«risÃ«. Madje, zgjidhja mÃ« e drejt e problemit tÃ« KosovÃ«s do tâ€™ishte vetÃ«m kjo. Por, ne jemi realistÃ« dhe e respektojmÃ« qÃ«ndrimin ndÃ«rkombÃ«tar qÃ« tâ€™iu pÃ«rmbahemi standardeve, ndÃ«r tÃ« cilÃ«t Ã«shtÃ« edhe ai pÃ«r mosndryshimin e kufijve. Politika euroatlantike e proceseve tÃ« integrimit mund tÃ« jetÃ« rasti kur tÃ« vÃ«het nÃ« rend tÃ« ditÃ«s edhe ky problem i madh i krijuar mÃ« 1913 nÃ« LondÃ«r dhe 1920 nÃ« Paris.
Argumenti serb se faktori ndÃ«rkombÃ«tar e ka njohur JugosllavinÃ« si shtet sovran mÃ« 1918, ku pÃ«rfshihej edhe Kosova, e cila pÃ«r kÃ«tÃ« arsye duhet tÃ« jetÃ« pronÃ« e SerbisÃ«, gjithashtu bie poshtÃ«, sepse Jugosllavia nuk ekziston mÃ« dhe se nga ajo janÃ« ndarÃ« tÃ« gjithÃ« popujt sllavÃ« qÃ« ishin nÃ« kuadÃ«r tÃ« saj, megjithÃ«se janÃ« bashkuar vullnetarisht me tÃ« mÃ« 1918. Pse tÃ« mbetet nÃ«n Serbi sot Kosova me popullsi 90% shqiptare, e cila nuk ka hyrÃ« nÃ« kuadÃ«r tÃ« JugosllavisÃ« me vullnetin e saj, por ka qenÃ« e okupuar. PÃ«rveÃ§ kÃ«saj, shqiptarÃ«t nuk kanÃ« asgjÃ« tÃ« pÃ«rbashkÃ«t me serbÃ«t sllavÃ« ortodoksÃ«, pÃ«rveÃ§ armiqÃ«sisÃ« shekullore, tÃ« shkaktuar nga politika ekspansioniste serbe ndaj trojeve shqiptare.
Prandaj, Kosova nÃ« bazÃ« tÃ« drejtÃ«s pÃ«r vetÃ«vendosje, duhet tÃ« jetÃ« shtet i lirÃ« i pavarur dhe sovran, me tÃ« gjitha tÃ« drejtat siÃ§ i kanÃ« ish-republikat e ish-JugosllavisÃ« dhe shtetet e tjerÃ« tÃ« EvropÃ«s, me tÃ« drejta tÃ« plota pÃ«r tÃ« gjitha minoritetet, pa dallim feje e kombÃ«sie.

Metodat e hershme tÃ« politikÃ«s serbe pÃ«r zhdukjen e popullit shqiptar

JanÃ« tÃ« shumta metodat e politikÃ«s ekspansioniste serbe pÃ«r uzurpimin e trojeve shqiptare, dhe tÃ« gjitha kanÃ« pÃ«r qÃ«llim pastrimin etnik tÃ« KosovÃ«s nga shqiptarÃ«t dhe kolonizimin e saj me serbÃ« e malazezÃ«. Para sÃ« gjithash, qysh nÃ« Kodin e â€˜â€™car Dushanitâ€™â€™ tÃ« shekullit 14, shqiptarÃ«t trajtohen shpesh edhe si barinj, bashkÃ« me vllahÃ«t, madje, iu mohohet edhe pÃ«rkatÃ«sia fetare si tÃ« krishterÃ« tÃ« atÃ«hershÃ«m, por quhen si â€œheretikÃ«â€, ose â€˜â€™gjysÃ«mfetarÃ«â€™â€™ (â€˜â€™polluverciâ€™â€™). KÃ«tÃ« politikÃ« ndaj shqiptarÃ«ve e ka ndjekur edhe Bizanti gjatÃ« sundimit tÃ« tij nÃ« kÃ«to hapÃ«sira shqiptare gjeografike, duke u pÃ«rpjekur pÃ«r denacionalizimin dhe dÃ«bimin e tyre. Po kÃ«shtu edhe mÃ« vonÃ«, bÃ«hen pÃ«rpjekje tÃ« ndryshme pÃ«r tÃ« injoruar pÃ«rkatÃ«sinÃ« kombÃ«tare tÃ« shqiptarÃ«ve, duke i kamufluar me pagÃ«zime tÃ« ndryshÃ«m, si p.sh. turq, muhamedanÃ«, arnautashÃ« (â€˜â€™serbÃ« tÃ« shqiptarizuarâ€™â€™!), jugosllavÃ« etj. Nga ana tjetÃ«r, statistika zyrtare serbe kurrÃ« nuk e ka dhÃ«nÃ« numrin e saktÃ« tÃ« shqiptarÃ«ve, as nÃ« Serbi, as nÃ« vise tÃ« tjera nÃ« kohÃ«n e JugosllavisÃ«. NjÃ«kohÃ«sisht numri i serbÃ«ve tregohej shumÃ« mÃ« i madh se Ã§â€™ishte nÃ« realitet, sidomos nÃ« viset me popullsi etnikisht tÃ« pÃ«rzier.
Politika dhe kisha serbe kanÃ« krijuar me shekuj mitin e KosovÃ«s, duke falsifikuar ngjarjet historike. Madje, betejÃ«n e KosovÃ«s serbÃ«t e kanÃ« humbur brenda ditÃ«s nÃ« mÃ«nyrÃ« katastrofike, kÃ«shtu qÃ« ajo pÃ«rfundoi me fitoren e ushtrisÃ« turke. MirÃ«po, serbÃ«t edhe sot e kÃ«saj dite e festojnÃ« kÃ«tÃ« humbje mÃ« 28 qershor si â€˜â€™fitore tÃ« tyre shpirtÃ«roreâ€™â€™, bile edhe si njÃ«farÃ« argumenti pÃ«r â€˜â€™tÃ« drejtÃ«n e tyreâ€™â€™ qÃ« ta kenÃ« KosovÃ«n sot koloni tÃ« vetÃ«n, madje, si Jerusalem, si tokÃ« tÃ« shenjtÃ« tÃ« tyre, si zemÃ«r serbe, sepse aty Ã«shtÃ« derdhur gjaku i trimave serbÃ« para mÃ« se 600 vjet. Por historia tregon se nÃ« betejÃ«n e KosovÃ«s ka marrÃ« pjesÃ« edhe koalicioni krishterÃ«, pra edhe shqiptarÃ«t, e jo vetÃ«m serbÃ«t, tÃ« cilÃ«t Ã§do gjÃ« duan tâ€™ia lÃ«nÃ« vetes. Nga ana tjetÃ«r, askush nÃ« botÃ« nuk e feston humbjen, pÃ«rveÃ§ serbÃ«ve.
SerbÃ«t kanÃ« sajuar edhe â€˜â€™mitin e KosovÃ«sâ€™â€™ nÃ« ciklin e posaÃ§Ã«m nÃ« poezinÃ« popullore, duke madhÃ«ruar â€˜â€™heroizmin e trimave legjendarÃ« serbÃ«â€™â€™, tÃ« cilÃ«ve u vinÃ« ndihmÃ« edhe zanat e malit, luanÃ«t e shpellave dhe engjujt e qiellit. Me kÃ«to marri mitologjike edhe sot edukohet rinia shkollore serbe. Historiani rus, AleksandÃ«r Gilferding, i cili ka qenÃ« konsull nÃ« Bosnje e HercegovinÃ« nÃ« shekullin 19, shkruan: â€˜â€™SerbÃ«t e vjetÃ«r nuk kanÃ« pasur mjaft talent dhe kanÃ« pasur pak aftÃ«si pÃ«r ta kuptuar e shkruar historinÃ«... Beteja e KosovÃ«s (1389) pÃ«r njerÃ«zit e arsimuar ka shÃ«rbyer si temÃ« pallavrash gjoja shkencore tÃ« divoÃ§me.â€™â€™ (A.F. Gilferding, Putovanje po Hercegovini, Bosni i Staroj Srbiji, Sarajevo, 1972, 241-245) Por, siÃ§ shkruan Dragolub Todoroviq nÃ« vepren e tij â€˜â€™Libri mbi Qosiqinâ€™â€™ â€“ â€˜â€™NÃ« mitin e KosovÃ«s asgjÃ« nuk Ã«shtÃ« e vÃ«rtetÃ«... Pas disfatÃ«s nÃ« KosovÃ« (mÃ« 1389) serbÃ«t nuk bien nÃ« robÃ«rinÃ« turke, sepse u bÃ«nÃ« vasalÃ« mÃ« besnikÃ« tÃ« turqveâ€™â€™.... â€˜â€™SerbÃ«t bashkÃ«kohorÃ« nuk e njohin historinÃ« e vÃ«rtetÃ«, ata janÃ« vetÃ«m nÃ«n ndikimin e historisÃ« mitologjike, e cila ndÃ«r serbÃ«t Ã«shtÃ« jashtÃ«zakonisht e zhvilluar... SerbÃ«t, mÃ« nÃ« fund, pas 20 shekujve duhet tâ€™i pranojnÃ« bile parimet themelore tÃ« krishtÃ«rimit... Ata qÃ« kanÃ« proklamuar se Kosova Ã«shtÃ« tokÃ« e shenjtÃ« serbe, kanÃ« harruar se kÃ«shtu ua kanÃ« dÃ«rguar njÃ« porosi direkte tÃ« kobshme atyre qÃ« jetojnÃ« nÃ« atÃ« tokÃ«, tÃ« cilÃ«t atje janÃ« â€˜â€™pakicÃ« e parÃ«ndÃ«sishmeâ€™â€™- dy milionÃ« shqiptarÃ«â€™â€™! MegjithatÃ«, Dobrica Qosiqi, shkrimtar dhe ish-president i JugosllavisÃ«, shkruan se Kosova Ã«shtÃ« tokÃ« e shenjtÃ« e SerbisÃ« dhe â€˜â€™atÃ« do ta mbrojnÃ« nga shqiptarÃ«t me pushkÃ«, nÃ« qoftÃ« se ka nevojÃ«â€™â€™. Qosiqi ka qenÃ« miku mÃ« intim i krerÃ«ve kryesorÃ« tÃ« policisÃ« sekrete (UDB-sÃ«) AleksandÃ«r Rankoviqit , Slobodan Peneziq - KÃ«rcunit etj., armiq tÃ« pÃ«rbetuar tÃ« shqiptarÃ«ve nÃ« pÃ«rgjithÃ«si, bashkÃ« me Qosiqin, i cili i ka nxitur kolonistÃ«t serbÃ« tÃ« KosovÃ«s nÃ« demonstrata masive dhe akcione tÃ« tjera armiqÃ«sore e kriminale kundÃ«r shqiptarÃ«ve.( Dragoljub Todoroviq, Knjiga o Qosiqu, Beograd, 2005).
Pra, edhe me pÃ«rralla mitologjike, dhe me muret e kishave ortodokse tÃ« kohÃ«s bizantine, serbÃ«t pÃ«rpiqen ta bindin botÃ«n se Kosova Ã«shtÃ« e tyre dhe se shqiptarÃ«t autoktonÃ« duhet tÃ« jenÃ« robÃ«r tÃ« SerbisÃ«. Ã‡do formÃ« e bashkÃ«sisÃ« politike me SerbinÃ«, pÃ«r shqiptarÃ«t ka qenÃ« burg i llojit tÃ« vet, deri diku edhe pÃ«r tÃ« tjerÃ«t. Me asnjÃ« kusht shqiptarÃ«t nuk do tÃ« pranojnÃ« qÃ« problemi i KosovÃ«s tÃ« zgjidhet nÃ«n ombrellÃ« tÃ« SerbisÃ« Ã§farÃ«do ngjyre tÃ« ketÃ« ajo.
PÃ«rveÃ§ argumenteve historike, tÃ« cilat dÃ«shmojnÃ« pÃ«r autoktoninÃ« e shqiptarÃ«ve, shumÃ« shekuj para ardhjes sÃ« serbÃ«ve nÃ« kÃ«to anÃ«, edhe vetÃ« fakti qÃ« turqit kanÃ« caktuar KosovÃ«n pÃ«r fushÃ« mejdani mÃ« 28 qershor 1389, tregon se Kosova atÃ«herÃ« ka qenÃ« e banuar me popullsi shqiptare, me njÃ« popullsi asnjÃ«nse, indiferente nÃ« kÃ«tÃ« konflikt serbo-turk. Nuk Ã«shtÃ« e logjikshme nga aspekti strategjik i luftÃ«s, qÃ« Turqia tÃ« kÃ«rkojÃ« mejdan nÃ« njÃ« fushÃ« tÃ« banuar me popullsi armiqÃ«sore serbe. SidoqoftÃ«, mitologjia serbe nuk mund tÃ« jetÃ« kurrfarÃ« argumenti nÃ« favor tÃ« politikÃ«s ekspansioniste serbe ndaj KosovÃ«s. Madje, edhe historia nacionale serbe Ã«shtÃ« e ngjyrosur me kÃ«tÃ« mitologji dhe psikologji tÃ« rrÃ«njosur edhe nÃ« popullin serb gjatÃ« shekujve nÃ« saje tÃ« edukatÃ«s sÃ« gabuar shkollore, fetare e politike.
.
Metodat e dhunshme pÃ«r pastrimin etnik tÃ« KosovÃ«s

GjatÃ« sundimit tÃ« JugosllavisÃ« sÃ« Versajit (1918-1941), Serbia mori masa tÃ« ndryshme drastike pÃ«r tâ€™i shpÃ«rngulur shqiptarÃ«t nga trojet e tyre etnike dhe pÃ«r tâ€™i kolonizuar nÃ« to kolonÃ«t serbÃ« e malazezÃ«. Akademiku monstrum, Vasa Ã‡ubrilloviq, ia ka paraqitur qeverisÃ« mbretÃ«rore njÃ« referat gjenocidial mÃ« 1937, pÃ«r zhdukjen e shqiptarÃ«ve nga Jugosllavia. KÃ«tÃ« referat qeveria jugosllave, pÃ«rkatÃ«sisht serbe, e ka zbatuar me dhunÃ« tÃ« pÃ«rhershme ndaj tyre, me taksa tÃ« rÃ«nda, burgim tÃ« njerÃ«zve tÃ« pafajshÃ«m, tortura e vrasje, kÃ«shtu qÃ« mÃ« se 250 mijÃ« shqiptarÃ« janÃ« detyruar tâ€™i braktisin trojet e tyre e tÃ« vendosen nÃ« shkretÃ«tirat e Anadollit nÃ« Turqi dhe pjesÃ«risht nÃ« ShqipÃ«ri. NÃ« atÃ« kohÃ«, vetÃ«m nÃ« fillim, janÃ« vendosur nÃ« KosovÃ«, nÃ« pronat e uzurpuara shqiptare, mÃ« se 60 mijÃ« kolonÃ« serbÃ« e malazezÃ«. PÃ«r ta kamufluar kÃ«tÃ« terror ndaj popullsisÃ« sÃ« qetÃ« shqiptare, qeveria e Beogradit deklaronte se kjo Ã«shtÃ« vetÃ«m â€˜â€™reformÃ« agrareâ€™â€™, â€˜â€™akcion i mbledhjes sÃ« armÃ«veâ€™â€™, â€˜â€™akcion kundÃ«r komitÃ«ve dhe armiqve tÃ« shtetitâ€™â€™ etj. ( Dr. Millovan Obradoviq, Agrarna reforma i kolonizacija na Kosovu (1918-1941, Prishtina, 1981).
Akademiku Ã‡ubrilloviq shkruante nÃ« referatin e tij se qeveria duhet tÃ« organizojÃ« djegÃ«jÃ«n e fshatrave dhe vrasjen e shqiptarÃ«ve natÃ«n, kurse ditÃ«n duhet tÃ« simulojÃ« gjoja ndjekjen e aktorÃ«ve tÃ« krimeve tÃ« natÃ«s. Madje, ai propozonte se pÃ«r aksione tÃ« tilla terroriste Ã«shtÃ« mÃ« i pÃ«rshtatshÃ«m fisi malazias Vasojeviq, i cili duhet tÃ« angazhohet nÃ« kÃ«tÃ« akcion.(Dr. Vasa Ã‡ubriloviq, Lâ€™ expulsion albanais - Memoire presente le 7 mars 1937 a Belgrade). NjÃ« referat tjetÃ«r tÃ« ngjashÃ«m mÃ« kÃ«tÃ«, Ã‡ubriloviqi e ka shkruar nÃ« tetor mÃ« 1944 pÃ«r QeverinÃ« jugosllave-komuniste, e cila erdhi nÃ« pushtet me ndihmÃ«n e armatÃ«s kuqe sovjetike. Edhe gjatÃ« sundimit tÃ« JugosllavisÃ« social-komuniste, ndaj shqiptarÃ«ve u morÃ«n masa drastike dhe gjenocidiale, kÃ«shtu qÃ« u detyruan tÃ« shpÃ«rngulen pÃ«r nÃ« Turqi e ShqipÃ«ri mÃ« se 250 mijÃ« vetÃ«.
JanÃ« bÃ«rÃ« vrasje masive tÃ« shqiptarÃ«ve, pa kurrfarÃ« pÃ«rgjegjÃ«sie, tÃ« njerÃ«zve tÃ« pafajshÃ«m, deportime nÃ« kampin famÃ«keq Goli Otok, pÃ«r arsye politike antikomuniste, janÃ« detyruar familjet shqiptare qÃ« tÃ« deklarohen se janÃ« tÃ« kombÃ«sisÃ« turke, shqiptarÃ«t janÃ« pushuar nga puna nÃ« pÃ«rmasa tÃ« mÃ«dha, janÃ« mbyllur shkollat shqipe etj. Por do tÃ« mbetet nÃ« histori i paharrueshÃ«m gjenocidi i Tivarit nÃ« dimrin e vitit 1945, kur u pushkatuan nÃ« kÃ«tÃ« qytet mÃ« se 4.200 djem shqiptarÃ«, tÃ« cilÃ«t qeveria komuniste serbe i kishte mobilizuar gjoja pÃ«r tÃ« luftuar kundÃ«r ushtrisÃ« gjermane nÃ« bregdet, nÃ« IstÃ«r e nÃ« Slloveni. NÃ« realitet, pÃ«rveÃ§ kÃ«tyre tÃ« pushkatuarve nÃ« Tivar, janÃ« vrarÃ« edhe shumÃ« tÃ« tjerÃ« nÃ« Dubrovnik, Trogir, nÃ« ishuj, nÃ« GoricÃ« etj., por dhe gjatÃ« rrugÃ«s, tÃ« cilÃ«n e kanÃ« kaluar nÃ« kÃ«mbÃ« prej Prizrenit deri nÃ« Tivar, tÃ« veshur e tÃ« mbathur shumÃ« keq dhe pa ushqim. KÃ«ta tÃ« mobilizuar nuk kanÃ« qenÃ« tÃ« pajisur me asgjÃ« ushtarake, madje as njÃ« armÃ« nuk e kanÃ« pasur me veti, sepse kanÃ« qenÃ« tÃ« caktuar pÃ«r likuidim masiv, siÃ§ Ã«shtÃ« programi i pÃ«rhershÃ«m sekret i Ã§do qeverie serbe gjatÃ« gjithÃ« shekujve, pÃ«r pastrimin etnik tÃ« trojeve shqiptare.
Ky program antishqiptar serb ka ardhur nÃ« shprehje sidomos gjatÃ« viteve 1998-99, kur u okupua Kosova nga ushtria serbe, e cila bÃ«ri gjenocid tÃ« tmerrshÃ«m, duke vrarÃ« dhe masakruar rreth 15 mijÃ« civilÃ« shqiptarÃ«, shumÃ« gra e fÃ«mijÃ«, duke dÃ«buar me dhunÃ« rreth 1 milion civilÃ«, tÃ« cilÃ«t u strehuan nÃ« ShqipÃ«ri, nÃ« Maqedoni, nÃ« Mal tÃ« Zi, nÃ« EvropÃ«n PerÃ«ndimore dhe nÃ« AmerikÃ«. NÃ« saje tÃ« rezistencÃ«s shqiptare, por para sÃ« gjithash nÃ« saje tÃ« intervenimit tÃ« aviacionit luftarak tÃ« NATO-sÃ«, me angazhimin e Shteteve tÃ« Bashkuara tÃ« AmerikÃ«s, nÃ« qershor mÃ« 1999 u dÃ«bua okupatori i egÃ«r serb nga Kosova.
Ã‹shtÃ« krejtÃ«sisht e kotÃ« dhe kundÃ«r logjikÃ«s tÃ« bisedohet me SerbinÃ« pÃ«r pavarÃ«sinÃ« e KosovÃ«s, e cila nÃ« politikÃ«n e saj ekspansioniste shekullore ka pÃ«r qÃ«llimi zhdukjen e popullit shqiptar nga trojet e tij etnike dhe pushtimin e bregdetit Adriatik shqiptar. Me kÃ«tÃ« qÃ«llim ajo deri tash, gjatÃ« historisÃ« ka uzurpuar mÃ« se gjysmÃ«n e trojeve etnike shqiptare, duke bÃ«rÃ« gjenocid tÃ« vazhdueshÃ«m nÃ« popullsinÃ« civile shqiptare, siÃ§ dÃ«shmojnÃ« shumÃ« autorÃ« objektivÃ« tÃ« huaj e vendorÃ«, madje edhe politikani i njohur serb Dimitrije Tucoviqi, por edhe shumÃ« autoritete ndÃ«rkombÃ«tare kanÃ« qenÃ« dÃ«shmitarÃ« okularÃ« Ã§ka ka bÃ«rÃ« Serbia nÃ« popullin shqiptar mÃ« 1998-99 nÃ« KosovÃ«.

Kisha ortodokse serbe â€“ pÃ«rkrahÃ«se e politikÃ«s ekspansioniste serbe

Kisha ortodokse serbe Ã«shtÃ« kishÃ« nacionale, dhe kjo nuk ka asgjÃ« tÃ« keqe nÃ«se e kryen misionin e ideologjisÃ«, pÃ«rkatÃ«sisht tÃ« doktrinÃ«s sÃ« krishterÃ«, pÃ«r tÃ« mirÃ«n e kombit serb, duke respektuar tÃ« drejtat humane e kombÃ«tare tÃ« tjerÃ«ve, pra, duke u angazhuar pÃ«r paqe, tolerancÃ«, barazi e dashuri mes individÃ«ve dhe kombeve tÃ« ndryshÃ«m, me pÃ«rkatÃ«si tÃ« ndryshme fetare e kombÃ«tare. MirÃ«po, mjerisht, Kisha ortodokse serbe gjithmonÃ« ka qenÃ« nÃ« shÃ«rbim tÃ« politikÃ«s sÃ« ditÃ«s tÃ« qeverisÃ« serbe. Madje, edhe kur Serbia nuk ekzistonte si shtet i pavarur, e kjo ka ngjarÃ« shekuj me radhÃ«, Kisha ortodokse serbe e kryente misionin e shtetit, duke u paraqitur botÃ«risht para autoriteteve sunduese si institucion fetar me shÃ«rbime pÃ«rkatÃ«se krishtÃ«re, por nÃ« realitet ajo kryente punÃ« politike, nacionale, madje nacionaliste ekstremiste. Ajo luante rolin e shtetit nÃ«n plafin fetar. As kjo nuk do tÃ« ishte gjÃ« e keqe, sikur tÃ« ishte politika e shtetit demokratike, paqÃ«sore, e drejtÃ«, konstruktive etj. MirÃ«po, historia tregon se shteti serb kurrÃ« nuk ka pasur qeveri e cila do ta ndiqte njÃ« politikÃ« tÃ« tillÃ«. PÃ«rkundrazi, Serbia kurrÃ« nuk ka pasur njÃ« sistem demokratik tÃ« vÃ«rtetÃ«. Ajo ka ndjekur gjithmonÃ« politikÃ«n ekspansioniste, sidomos pÃ«r tÃ« pushtuar territoret etnike e historike shqiptare.
PÃ«rgjegjÃ«sia e KishÃ«s ortodokse serbe, si pÃ«rkrahse e politikÃ«s sÃ« tillÃ«, nuk Ã«shtÃ« e vogÃ«l. KÃ«tÃ« e ilustron shumÃ« qartÃ« autori serb Mirko Gjorgjeviqi, i cili mÃ« 1998, pÃ«rveÃ§ tjerash, shkruante: â€˜â€™Ã‹shtÃ« traditÃ« bizantine qÃ« kisha ortodokse tÃ« mishÃ«rohet me shtetin dhe tÃ« jetÃ« nÃ« njÃ«farÃ« mÃ«nyre institucion shtetÃ«ror. PÃ«r tÃ« qenÃ« edhe mÃ« keq, kjo traditÃ« nÃ« botÃ«n ortodokse ende Ã«shtÃ« gjallÃ«, ndÃ«rsa ndÃ«r ne Ã«shtÃ« gjithnjÃ« mÃ« e gjallÃ«, sidomos gjatÃ« dekadÃ«s sÃ« fundit... Kisha Ã«shtÃ« shkrirÃ« me shtetin...dhe me strukturat totalitare tÃ« disa partive politike...kÃ«shtu qÃ« nÃ« periudhÃ«n e kaluar dhjetÃ«vjeÃ§are tÃ« diktaturÃ«s sÃ« Milosheviqit, Kisha nuk ka qenÃ« vetÃ«m dÃ«shmitar, por edhe pjesÃ«marrÃ«se nÃ« tÃ« gjitha punÃ«t. Kjo nuk guxo tÃ« harrohet. NÃ« disa momente tÃ« krizÃ«s, kur shihej se Millosheviqi po dÃ«shton politikisht, Kisha i dha pÃ«rkrahje vendimtare, bile edhe patriku (Pavle) mÃ« 1995 ia ka dhÃ«nÃ« Milosheviqit nÃ«nshkrimin e tij blanko qÃ« tâ€™i pÃ«rfaqÃ«sojÃ« tÃ« gjithÃ« serbÃ«t. NÃ« histori kÃ«to janÃ« shembuj tÃ« rrallÃ« nÃ« marrÃ«dhÃ«niet ndÃ«rmjet kishÃ«s e shtetit... Por nÃ«se kisha Ã«shtÃ« e krishterÃ«, ajo nuk guxon tÃ« kufizohet vetÃ«m nÃ« fisin e vet, nÃ« popullin e vet, ose nÃ« bashkÃ«sinÃ« e vet. Ajo nuk guxon ta harrojÃ« porosinÃ« universale. KÃ«tu ka shkretuar Kisha ortodokse (serbe), Ã«shtÃ« bÃ«rÃ« nacionale e ngushtÃ«, me Ã§ka ka tradhtuar pÃ«rmbajtjen (qÃ«llimin) e vet.â€™â€™, thotÃ« nÃ« fund Mirko Gjorgjeviq. (Crkva â€“ svedok i sauÃ§esnik,â€™â€™Nasha Borbaâ€™â€™, 13 janar 1998, faqe 11).
Kjo pÃ«rkrahje ka qenÃ« e gjithanshme, por sidomos nÃ« planin e pÃ«rpjekjeve pÃ«r asimilimin fetar e kombÃ«tar tÃ« shqiptarÃ«ve, pÃ«r uzurpimin e kishave katolike tÃ« tyre dhe pÃ«r pÃ«rvetÃ«simin e pronave tÃ« tyre. Me ndarjen e kishÃ«s krishterÃ« mÃ« 1054 nÃ« KishÃ«n ortodokse tÃ« lindjes dhe nÃ« KishÃ«n katolike tÃ« perÃ«ndimit, njÃ« pjesÃ« e shqiptarÃ«ve tÃ« KosovÃ«s lindore, qÃ« nga KaÃ§aniku deri nÃ« MitrovicÃ«, kanÃ« qenÃ« kryesisht ortodoksÃ«, nÃ«n ndikimin e shtetit Bizantin ortodoks, kurse pjesa tjetÃ«r e shqiptarÃ«ve tÃ« KosovÃ«s kanÃ« qenÃ« kryesisht katolikÃ«, nÃ«n ndikimin e RomÃ«s e tÃ« Venedikut.
GjatÃ« sundimit tÃ« Bizantit nÃ« kÃ«to vise, por edhe gjatÃ« sundimit osman, Kisha ortodokse serbe ka bÃ«rÃ« presion tÃ« madh nÃ« shqiptarÃ«t ortodoksÃ« e katolikÃ« nÃ« KosovÃ«, tÃ« cilÃ«t gjatÃ« kohÃ«s janÃ« sllavizuar. Edhe gjatÃ« sundimit turk, ky proces i sllavizmit tÃ« shqiptarÃ«ve ka pasur mjaft sukses. Madje, patriku ortodoks i PejÃ«s ka pasur autorizim tÃ« posaÃ§Ã«m nga sulltani pÃ«r tÃ« â€˜â€™sunduarâ€™â€™ tÃ« krishterÃ«t e kÃ«tyre viseve. Kisha ortodokse serbe â€˜â€™ka qenÃ« juridikisht e legalizuar si institucion i PerandorisÃ« otomaneâ€™â€™. Turqia i ka dhÃ«nÃ« kÃ«saj kishe status feudal dhe i ka dhuruar edhe fshatra (vakÃ«fe â€“â€˜â€˜metoheâ€™â€™) bashkÃ« me banorÃ«t e tyre. Pushteti turk pÃ«rmes kishÃ«s serbe i ka zbatuar kÃ«rkesat dhe ligjet e veta. Por edhe kisha, me ndihmÃ«n e pushtetit turk, ka mbledhur taksat dhe detyrimet e tjera nga popullsia krishtere, duke e eksploatuar kÃ«shtu nga tÃ« dy anÃ«t..(Miodrag Popoviq, Vidovdan i Ã§asni krst, Beograd, 1976, f.42).
Nga dokumentet e Vatikanit shihet qartÃ« veprimi i klerit ortodoksÃ« serb nÃ« sllavizmin e shqiptarÃ«ve dhe nÃ« uzurpimin e kishave katolike, sidomos nÃ« Prizren, nÃ« MitrovicÃ«, NovobÃ«rd, nÃ« Mal tÃ« Zi etj., pÃ«r Ã§ka edhe papa ka intervenuar pranÃ« autoriteteve serbe. Sipas tÃ« dhÃ«nave tÃ« traditÃ«s, e cila mbahet mend nÃ« popull, dhe nÃ« bazÃ« tÃ« fakteve historike qÃ« ekzistojnÃ«, edhe kisha e DeÃ§anit Ã«shtÃ« ndÃ«rtuar nÃ« themelet e kishÃ«s sÃ« vjetÃ«t katolike shqiptare. Popullsia vendore edhe tash mban mend se aty ka qenÃ« â€˜â€™Kisha e Gashitâ€™â€™ (fis i DeÃ§anit). Por ajo qÃ« e vÃ«rteton kÃ«tÃ«, Ã«shtÃ« fakti, dokumenti historik, nga i cili shihet se â€˜â€™Kur car Dushani filloi rindÃ«rtimin e kishÃ«s sÃ« DeÃ§anit, ai u detyrua tÃ« mbante njÃ« njÃ«si ushtarake pÃ«r vendasit (shqiptarÃ« katolikÃ«), sepse ata nuk lejonin qÃ« mjeshtrit tÃ« punonin nÃ« faltoren e tyreâ€™â€™. Raste tÃ« tilla ka shumÃ«, madje edhe kisha e sotme e Shna PrendÃ«s nÃ« Prizren, (Levishka), Ã«shtÃ« ndÃ«rtuar mbi themelet e bazilikÃ«s sÃ« vjetÃ«r. (Sherif Delvina, Kishat nÃ« KosovÃ«, â€˜â€™Pasqyraâ€™â€™, PrishtinÃ«, 9 qershor 2000). HistorianÃ«t serbÃ«, dhe Kisha ortodokse serbe kurrÃ« nuk e pÃ«rmendin kÃ«tÃ« tÃ« vÃ«rtetÃ« tÃ« uzurpimit tÃ« kishave shqiptare katolike. Deri vonÃ« shqiptarÃ«t nÃ« KosovÃ« nuk kanÃ« pasur intelektualÃ« tÃ« mjaftueshÃ«m pÃ«r tÃ« zbuluar dokumentet historike qÃ« dÃ«shmojnÃ« qartas tÃ« vÃ«rtetÃ«n pÃ«r kÃ«tÃ« problem. Tash koha ka ndryshuar, madje edhe shkencÃ«tarÃ«t e huaj kanÃ« dhÃ«nÃ« kontribut tÃ« Ã§mueshÃ«m nÃ« kÃ«tÃ« drejtim. Por faktori ndÃ«rkombÃ«tar nuk Ã«shtÃ« i informuar pÃ«r kÃ«tÃ« sa duhet e si duhet. ShqiptarÃ«t nuk kÃ«rkojnÃ«n asgjÃ« tÃ« huajÃ«n, kÃ«rkojnÃ« vetÃ«m trojet e veta.
Terrori i KishÃ«s serbe ortodokse ndaj shqiptarÃ«ve katolikÃ« dhe ortodoksÃ«, pÃ«r tâ€™i asimiluar, ka qenÃ« nÃ« vazhdimÃ«si i madh. Taksat e rÃ«nda kishtare e shtetÃ«rore, dhe detyrimet e tjera materiale e shpirtÃ«rore, siÃ§ ka qenÃ« imponimi i klerit serb qÃ« edhe shqiptarÃ«t katolikÃ« tâ€™i pagÃ«zojnÃ« fÃ«mijÃ«t e tyre nÃ« kishÃ«n ortodokse serbe me emra sllavÃ«, kanÃ« bÃ«rÃ« qÃ« shumÃ« shqiptarÃ« kanÃ« humbur pÃ«rkatÃ«sinÃ« fetare katolike dhe kombÃ«sinÃ« e tyre shqiptare.( Dr. GaspÃ«r Gjini, Skopsko-Prizrenska biskupija kroz stoljeqa, Zagreb, 1986). Ã‹shtÃ« pÃ«r tâ€™u habitur qÃ« nÃ« literaturÃ«n â€˜â€™shkencoreâ€™â€™ serbe ky proces paraqitet krejtÃ«sisht rrejshÃ«m, duke pohuar tÃ« kundÃ«rtÃ«n, pÃ«rkatÃ«sisht gjoja se â€˜â€™serbÃ«t janÃ« shqiptarizuarâ€™â€™ gjatÃ« sundimit osman nÃ« KosovÃ«. KÃ«shtu qÃ«, sipas autorÃ«ve tÃ« tillÃ«, shqiptarÃ«t e KosovÃ«s janÃ« â€˜â€™arnautashÃ«â€™â€™, serbÃ« tÃ« dikurshÃ«m, e tash shqiptarÃ«.
Pra, kishat ortodokse mesjetare qÃ« sot gjenden nÃ« KosovÃ«, tÃ« ndÃ«rtuara nÃ« kohÃ«n e Bizantit, kur serbet ende nuk kishin filluar tÃ« depÃ«rtojnÃ« nÃ« kÃ«to anÃ«, nga aspekti fetar janÃ« sa tÃ« serbÃ«ve, aq edhe tÃ« shqiptarÃ«ve. Madje, ato i kanÃ« ruajtur dhe mbrojtur shqiptarÃ«t gjatÃ« shekujve. Bile, ka ekzistuar edhe institucioni i posaÃ§Ã«m zyrtar si â€˜â€™vojvodÃ« tÃ« kishaveâ€™â€™, i pranuar si i tillÃ« nga autoritetet osmane dhe kishtare serbe. Sikur tÃ« mos tâ€™i kishin ruajtur kÃ«to kisha shqiptarÃ«t gjatÃ« sundimit osman nÃ« Ballkan, sot nuk do tÃ« dihej as ku i kanÃ« pasur themelet e tyre. VetÃ«m nÃ« saje tÃ« tolerancÃ«s, bujarisÃ«, kujdesit e respektit ndaj objekteve sakrale, qÃ« Ã«shtÃ« traditÃ« shekullore e shqiptarÃ«ve, sot janÃ« nÃ« kÃ«mbÃ« kÃ«to monumente tÃ« kulturÃ«s mesjetare nÃ« KosovÃ«. (Mark Krasniqi, RojtarÃ«t e kishave nÃ« KosovÃ«, â€˜â€™GjurmÃ« e gjurmimeâ€™â€™, PrishtinÃ«, 1979). Shkenca serbe kot bÃ«n pÃ«rpjekje tÃ« mÃ«dha pÃ«r tÃ« bindur botÃ«n se kÃ«to kisha bizantine janÃ« serbe. NÃ« realitet serbÃ«t vetÃ«m kanÃ« bÃ«rÃ« ndonjÃ« meremetim tÃ« vogÃ«l nÃ« shekullin 14, ose ndonjÃ« shtesÃ« para derÃ«s kryesore tÃ« tyre (priprata), siÃ§ e pohon pÃ«r GraÃ§anicÃ«n edhe miku i serbÃ«ve, historiani Konstantin JireÃ§ek dhe tÃ« tjerÃ«. (K.JireÃ§ek, vepÃ«r e cituar).

Ndikimi i propagandÃ«s serbe antishqiptare nÃ« opinionin ndÃ«rkombÃ«tar

PÃ«rveÃ§ pÃ«rpjekjeve pÃ«r tâ€™ua mohuar shqiptarÃ«ve prejardhjen e tyre ilire dhe autoktoninÃ« nÃ« trojet e tyre shekullore, propaganda zyrtare serbe ka bÃ«rÃ« Ã§mos qÃ« ta bind opinionin ndÃ«rkombÃ«tar, sidomos faktorÃ«t e vendosjes, se shqiptarÃ«t edhe si popull janÃ« element negativ dhe i rrezikshÃ«m pÃ«r paqen nÃ« rajon dhe nÃ« EvropÃ«. Sipas kÃ«saj propagande, shqiptarÃ«t, tÃ« cilÃ«t janÃ« shumica tÃ« besimit mysliman, janÃ« njÃ«soj fundamentalistÃ«, fanatikÃ«, keqbÃ«rÃ«sÃ« terroristÃ«, destruktivÃ«, jotolerantÃ« etj. â€“ siÃ§ janÃ« disa grupe myslimane tÃ« Lindjes dhe tÃ« fiseve afrikane. Prandaj, sipas kÃ«saj propagande, shqiptarÃ«t si popull nuk janÃ« shtetformues, nuk duhet tÃ« pÃ«rkrahet kÃ«rkesa e tyre pÃ«r pavarÃ«sinÃ« e KosovÃ«s, e cila duhet tÃ« mbetet nÃ« kuadÃ«r tÃ« SerbisÃ«. TÃ« gjitha kÃ«to janÃ« gÃ«njeshtra tÃ« thata.
ShqiptarÃ«t janÃ« populli mÃ« fisnik nÃ« tÃ«rÃ« EvropÃ«n dhe mÃ« gjerÃ«. As njÃ« popull nuk Ã«shtÃ« mÃ« besnik, mÃ« tolerant, mÃ« mikpritÃ«s, mÃ« human dhe mÃ« i ndershÃ«m se populli shqiptar. KÃ«tÃ« e kanÃ« pÃ«rjetuar dhe vÃ«rtetuar shumÃ« autorÃ« tÃ« huaj, tÃ« cilÃ«t kanÃ« pasur kontakt me kÃ«tÃ« popull. MyslimanÃ«t shqiptarÃ« vetÃ«m Kuranin e kanÃ« tÃ« pÃ«rbashkÃ«t me myslimanÃ«t e Lindjes dhe asgjÃ« tjetÃ«r. Ata, si vÃ«llezÃ«rit e tyre shqiptarÃ« tÃ« krishterÃ«, kanÃ« kulturÃ«n, psikologjinÃ«, historinÃ«, traditÃ«n dhe mÃ«nyrÃ«n e jetesÃ«s evro-perÃ«ndimore, janÃ« popull evropian dhe gjithmonÃ« tÃ« orientuar nga kultura, politika, interesi kombÃ«tar e ekonomik dhe demokracia euroatlantike. Shqiptari Ã«shtÃ« paqedashÃ«s, zemÃ«rgjerÃ« dhe altruist. Ai para sÃ« gjithash Ã«shtÃ« njeri nÃ« kuptimin mÃ« pozitiv tÃ« fjalÃ«s, pastaj shqiptar kombÃ«tar, kurse feja pÃ«r shqiptarin Ã«shtÃ« bindje dhe problem privat i Ã§do individi. Shqiptari e do fenÃ« e vet, por e respekton edhe fenÃ« e huaj. Mjerisht, faktori ndÃ«rkombÃ«tar i vendosjes, ndaj tÃ« cilit shqiptarÃ«t janÃ« dhe do tÃ« jenÃ« gjithmonÃ« mirÃ«njohÃ«s pÃ«r dÃ«bimin e okupatorit serb nga Kosova dhe pÃ«r ndihmÃ«n e gjithanshme pÃ«r pÃ«rparimin e saj, duket se nuk e njeh SerbinÃ« sa duhet, sidomos psikologjinÃ« serbe, siÃ§ e njohin shqiptarÃ«t nga pÃ«rvoja shekullore e idhÃ«t e tyre. Nuk e njohin opsesionin sekret tÃ« tyre pÃ«r pushtimin e territoreve etnike shqiptare, pÃ«r zhdukjen e popullit shqiptar nga faqja e dheut, pÃ«r ringjalljen e â€˜â€™perandorisÃ« sÃ« car Dushanitâ€™â€™, e cila pat jetÃ« vetÃ«m rreth 10 vjet, nÃ« territorin etnik grek dhe shqiptar nÃ« shekullin 14 tÃ« mesjetÃ«s.
Duke i besuar politikÃ«s dhe propagandÃ«s sÃ« rrejshme serbe, faktori ndÃ«rkombÃ«tar duket se Ã«shtÃ« bindur deri diku se shqiptarÃ«t e kanÃ« uzurpuar KosovÃ«n serbe, qÃ« Ã«shtÃ« gÃ«njeshtÃ«r me bisht e serbÃ«ve, e jo serbÃ«t KosovÃ«n shqiptare, qÃ« Ã«shtÃ« e vÃ«rtetÃ« e pamohueshme. Kryeministri i SerbisÃ«, Koshtunica e njeh tÃ« vÃ«rtetÃ«n historike pÃ«r KosovÃ«n, por ai megjithatÃ« trumbeton kÃ«ndej e andej se â€˜â€™Kosova ka qenÃ«, Ã«shtÃ« e do tÃ« jetÃ« gjithmonÃ« serbeâ€™â€™, dhe se Serbia nuk do tÃ« pajtohet qÃ« me pavarÃ«sinÃ« eventuale tÃ« KosovÃ«s, tÃ« shkÃ«putÃ«n 15% tÃ« territorit shtetÃ«ror tÃ« saj. Por Koshtunica â€˜â€™harronâ€™â€™ se kjo pÃ«rqindje e territorit Ã«shtÃ« tokÃ« shqiptare, tÃ« cilÃ«n Serbia e ka okupuar me forcÃ«n ushtarake tÃ« aleatÃ«ve tÃ« saj mÃ« 1918.
Shtetet kolonialiste tÃ« EvropÃ«s nÃ« mÃ«nyrÃ« tÃ« ngjashme kanÃ« pushtuar e sunduar dikur shumÃ« koloni tÃ« mÃ«dha me miliona kilometra katrorÃ«, por kur ka ardhur koha, ato kanÃ« hequr dorÃ« nga to, dhe sot ato koloni tÃ« dikurshme, tash janÃ« shtete tÃ« lira, tÃ« pavarura e sovrane. Serbia do qÃ« tÃ« jetÃ« pÃ«rjashtim nÃ« kÃ«tÃ« drejtim, tÃ« mbetet Kosova shqiptare koloni e saj. Mjerisht, duket se faktori ndÃ«rkombÃ«tar i vendosjes nuk e ka kÃ«tÃ« fakt parasysh, duke qenÃ« nÃ«n ndikimin e propagandÃ«s agresive antishqiptare tÃ« politikÃ«s, kishÃ«s dhe shkencÃ«s serbe. Prandaj zvarritja e statusit politik tÃ« KosovÃ«s, krijimi i enklavave etnikisht tÃ« pastra serbe, nÃ« formÃ« tÃ« komunave serbe, pÃ«rkrahja e kÃ«rkesave tÃ« ndryshme pÃ«r privilegje tÃ« pakicÃ«s serbe nÃ« KosovÃ«, ndarja e MitrovicÃ«s, mbajtja nÃ« fuqi e RezolutÃ«s tÃ« KÃ«shillit tÃ« Sigurimit 1244 pÃ«r hir tÃ« SerbisÃ«, prandaj na imponohet Serbia si partnere nÃ« negociatat pÃ«r pavarÃ«sinÃ« e KosovÃ«s, prandaj e gjithÃ« kjo padrejtÃ«si e diskriminim i shqiptarÃ«ve, i popullit me shumicÃ« dÃ«rmuese nÃ« KosovÃ«, tÃ« cilit kÃ«shtu i mohohet e drejta e vetÃ«vendosjes, e drejta pÃ«r tÃ« qenÃ« zot nÃ« shtÃ«pinÃ« e tyre shekullore, duke i dhÃ«nÃ« kÃ«shtu krah SerbisÃ«. Si rezultat i kÃ«saj politike diskriminuese, shqiptarÃ«ve u ofrohet zgjidhja e problemit tÃ« KosovÃ«s me njÃ« â€˜â€™pavarÃ«si tÃ« kushtÃ«zuarâ€™â€™, e cila si e tillÃ« nuk ka ekzistuar nÃ« botÃ«. PavarÃ«sia ose Ã«shtÃ« pavarÃ«si e plotÃ«, ose nuk ekziston fare. Madje, na bindin se me â€˜â€™zgjidhje tÃ« tillÃ«â€™â€™ duhet tÃ« kÃ«naqen tÃ« dy palÃ«t - Serbia dhe shqiptarÃ«t, pÃ«rkatÃ«sisht okupatori kriminel dhe viktima e tij! Ne i kemi plotÃ«suar standardÃ«t qÃ« na kÃ«rkohen. Madje, ne i pÃ«rmbahemi edhe kushtit kryesor â€“ mosndryshimit tÃ« kufijve, pÃ«rkatÃ«sisht â€“ mosbashkimit me ShqipÃ«rinÃ«, qÃ« Ã«shtÃ« e drejtÃ« e jona e natyrshme, tÃ« cilÃ«n e kanÃ« realizuar tÃ« gjithÃ« popujt fqinj tanÃ« si nÃ« EvropÃ«n PerÃ«ndimore .
Nga ana tjetÃ«r, nga Serbia janÃ« ndarÃ« tÃ« gjitha republikat qÃ« ishin nÃ« shtetin e FederatÃ«s jugosllave, janÃ« ndarÃ« nga serbÃ«t, megjithÃ«se tÃ« gjithÃ« janÃ« sllavÃ«, me shumÃ« gjÃ«ra tÃ« pÃ«rbashkÃ«ta tradicionale, kulturore, historike, fetare etj. JanÃ« ndarÃ« sepse serbi, siÃ§ thotÃ« populli, â€˜â€™gjithmonÃ« mund tÃ« jetÃ« shÃ«rbÃ«tor i mirÃ«, siÃ§ ka qenÃ« 500 vjet nÃ«n turq, por ai Ã«shtÃ« zotÃ«ri tepÃ«r i keq kur Ã«shtÃ« nÃ« pushtetâ€™â€™. ShqiptarÃ«t nuk kanÃ« asgjÃ« tÃ« pÃ«rbashkÃ«t me sllavÃ«t ortodoksÃ«, me serbÃ«t posaÃ§Ã«risht, pÃ«rveÃ§ armiqÃ«sisÃ« shekullore tÃ« shkaktuar nga politika dhe praktika antishqiptare ekspansioniste e tyre. MegjithÃ«kÃ«tÃ«, shqiptarÃ«t nuk duan qÃ« tÃ« jenÃ« robÃ«r tÃ« sÃ« kaluares para shumÃ« shekujsh. Ã‹shtÃ« nÃ« interesin e pÃ«rgjithshÃ«m qÃ« tÃ« merremi me realitetin bashkÃ«kohor dhe me tÃ« ardhmen, pÃ«r tÃ« mirÃ«n tonÃ« e tÃ« breznive qÃ« vinÃ« pas nesh.

Enklavat serbe nÃ« KosovÃ« do tÃ« jenÃ« tÃ« dÃ«mshme edhe pÃ«r serbÃ«t

Decentralizimi i pushtetit qendror nÃ« KosovÃ« Ã«shtÃ« i nevojshÃ«m, nÃ«se kuptohet dhe zbatohet si duhet, si reformÃ« e pushtetit nÃ« mÃ«nyrÃ« qÃ« disa shÃ«rbime dhe disa kompetenca tÃ« arsyeshme, tâ€™u jepen komunave. QÃ«llimi duhet tÃ« jetÃ« â€“ afrimi i shÃ«rbimeve tÃ« ndryshme administrative qytetarÃ«ve nÃ« rajonin e komunÃ«s. NÃ« fillim tÃ« diskutimeve rreth decentralizimit, kryesisht kÃ«shtu Ã«shtÃ« trajtuar ky problem. MirÃ«po, ndÃ«rkohÃ« ka marrÃ« kuptim krejt tjetÃ«r. Me insistimin e SerbisÃ«, Ã«shtÃ« marrÃ« qÃ«ndrimi pÃ«r krijimin e komunave tÃ« reja etnikisht tÃ« pastra serbe. Madje, serbÃ«t kanÃ« kÃ«rkuar qÃ« tÃ« formohen komuna serbe edhe aty ku janÃ« vetÃ«m disa qindra serbÃ«, tÃ« krijohen nja 15 komuna tÃ« tilla tÃ« reja PÃ«r Ã§udi edhe Grupi negociator shqiptar Ã«shtÃ« pajtuar qÃ« tÃ« jenÃ« 5-6 komuna tÃ« reja serbe! Serbia kÃ«rkon qÃ« komunat serbe tÃ« kenÃ« lidhje direkte mes veti dhe tâ€™i financojÃ« Serbia, e cila do tâ€™ua sigurojÃ« edhe rrymÃ«n elektrike tÃ« pandÃ«rprer. Serbia nÃ« realitet e ka pushtuar pjesÃ«n veriore tÃ« MitrovicÃ«s. E gjithÃ« kjo nÃ« praktikÃ« do tÃ« thotÃ« krijimin e disa Serbive tÃ« vogla nÃ« KosovÃ«n shtet â€˜â€™tÃ« pavarur e sovranâ€™â€™. KÃ«tÃ« â€˜â€™pavarÃ«siâ€™â€™ tÃ« KosovÃ«s Serbia mund ta pranojÃ« fare lehtÃ«. Por kjo do tÃ« jetÃ« rrezik i pÃ«rhershÃ«m pÃ«r konflikte tÃ« rÃ«nda e tÃ« paparapara. KÃ«shtu Kosova â€œe lirÃ«â€ dhe shtet â€œi pavarurâ€ do tÃ« bie nÃ« robÃ«ri perfide, madje ndoshta, me nÃ«nshkrimin e pÃ«rfaqÃ«suesve tÃ« saj!
SerbÃ«t nÃ« komunat e tyre etnikisht tÃ« pastra (pra, pa popullsi shqiptare) do tÃ« jenÃ« gjithmonÃ« e nÃ« Ã§do rast tÃ« lidhura me qeverinÃ« shoviniste antishqiptare tÃ« Beogradit, do tÃ« pÃ«rpiqen pÃ«r destabilizimin e bojkotimin e shtetit tÃ« KosovÃ«s. SerbÃ«t e KosovÃ«s, nÃ« kuadÃ«r tÃ« komunave etnikisht tÃ« pastra, do tÃ« jenÃ« â€˜â€™mollÃ« sherriâ€™â€™ dhe â€˜â€™Kali i TrojÃ«sâ€™â€™ i SerbisÃ« nÃ« KosovÃ«. SerbÃ«t nÃ« KosovÃ« do tÃ« jenÃ« â€˜â€™element i huajâ€™â€™, grup kundÃ«rshtar i shtetit tÃ« KosovÃ«s dhe i shqiptarÃ«ve.
NÃ« njÃ« atmosferÃ« tÃ« tillÃ« tÃ« tensionuar, serbÃ«t nuk mund tÃ« qarkullojnÃ« lirisht nÃ« KosovÃ«. Ata do tÃ« jenÃ« â€˜â€™tÃ« ngujuarâ€™â€™nÃ« enklavat e tyre, edhe nÃ«se do tÃ« kenÃ« dritÃ« elektrike nga Serbia, ata do ta ndiejnÃ« vetÃ«n si nÃ« njÃ«farÃ« kampi tÃ« pÃ«rqendrimit, ose nÃ« terr tÃ« burgut shtÃ«piak. Do tÃ« jenÃ« tÃ« privuar nga rrjedhat ekonomike, kulturore, politike e shoqÃ«rore integruese tÃ« shoqÃ«risÃ« re demokratike kosovare. Do tÃ« jenÃ« tÃ« varur nga shumÃ« aspekte nga propaganda e qeverisÃ« sÃ« Beogradit, e cilat do tâ€™i shfrytÃ«zojÃ« serbÃ«t e KosovÃ«s pÃ«r marketing politik tÃ« tyre nÃ« Serbi, pÃ«r interesa vetjake karieriste.
NÃ« kÃ«tÃ« mÃ«nyrÃ« marrÃ«dhÃ«niet ndÃ«rmjet shqiptarÃ«ve e serbÃ«ve gjithnjÃ« do tÃ« keqÃ«sohen, por edhe me minoritete tÃ« tjera nuk do tâ€™i kenÃ« punÃ«t mirÃ«, pÃ«r arsye tÃ« privilegjeve tÃ« tepruara, tÃ« cilat minoritetet e tjera nuk i kanÃ«, as nuk i kÃ«rkojnÃ«, sepse janÃ« tÃ« paarsyeshme e tÃ« padrejta. MÃ« nÃ« fund, serbÃ«t nÃ« KosovÃ« nuk duhet tÃ« kenÃ« mÃ« shumÃ« tÃ« drejta se shqiptarÃ«t nÃ« LuginÃ«n e PreshevÃ«s. SerbÃ«t nuk duhet tÃ« harrojnÃ« pjesÃ«marrjen e tyre aktive nÃ« gjenocidin e ushtrisÃ« serbe ndaj shqiptarÃ«ve mÃ« 1998-1999, por edhe mÃ« parÃ«. Ne nuk jemi pÃ«r hakmarrje, por nuk jemi as pÃ«r harresÃ«. Prandaj qÃ«ndrimet e sjelljet e serbÃ«ve duhet tÃ« jenÃ« tÃ« matura dhe konstruktive, sepse plagÃ«t e shkaktuara nga okupatori serb ende janÃ« tÃ« freskÃ«ta nÃ« opinion shqiptar. Duhet tÃ« zhvillohet atmosfera e tolerancÃ«s pÃ«r tÃ« mirÃ«n e pÃ«rgjithshme. MÃ« nÃ« fund, ata serbÃ« qÃ« sot na mohojnÃ« autoktoninÃ«, duhet ta dinÃ« se shumica dÃ«rmuese e tyre janÃ« ardhacakÃ« nÃ« KosovÃ«, madje pas vitit 1918. MegjithatÃ«, ne i pranojmÃ« si kosovarÃ« tÃ« barabartÃ« me tÃ« gjithÃ« tÃ« tjerÃ«t, madje do tÃ« pÃ«rpiqemi tÃ« jemi fqinj tÃ« mirÃ« me ta. Por kjo varÃ«t nga tÃ« dy palÃ«t, sepse Ã«shtÃ« nÃ« interesin e pÃ«rbashkÃ«t. Qeveria serbe duhet tÃ« kÃ«rkojÃ« falje pÃ«r gjenocidin qÃ« Serbia e bÃ«ri ndaj shqiparÃ«ve mÃ« 1999.
SerbÃ«t i kanÃ« pasur moti, i kanÃ« edhe tash 5 komuna nÃ« KosovÃ«, ku shumica e banorÃ«ve janÃ« serbÃ«, por ka edhe shqiptarÃ«. SerbÃ«t, si shumicÃ«, e kanÃ« nÃ« dorÃ« pushtetit lokal dhe atÃ« nuk e konteston askush. Do tÃ« ishte mirÃ« pÃ«r minoritetin serb qÃ« tâ€™i kthehen realitetit kosovar, tÃ« marrin pjesÃ« nÃ« institucionet e shtetit tÃ« KosovÃ«s dhe tâ€™i respektojnÃ« ligjet e tij. TÃ« heqin dorÃ« nga kÃ«rkesat e paarsyeshme, tÃ« dÃ«mshme edhe pÃ«r ta, pÃ«r krijimin e komunave etnike serbe dhe pÃ«r lidhje tÃ« posaÃ§me me Beogradin. NÃ«se duan tÃ« jetojnÃ« nÃ« KosovÃ«, duhet tÃ« punojnÃ« pÃ«r KosovÃ«n, e cila do tÃ« jetÃ« shtet i lirÃ«, sovran e demokratik, ku do tâ€™i kenÃ« tÃ« drejtat kombÃ«tare, politike e shoqÃ«rore tÃ« gjithÃ« qytetarÃ«t pa dallim feje e kombÃ«sie. TÃ« pÃ«rpiqen tÃ« krijojnÃ« marrÃ«dhÃ«nie e kontakte sa mÃ« tÃ« mira e sa mÃ« tÃ« shpeshta me shqiptarÃ«t dhe tÃ« mos bÃ«hen objekt i manipulimit tÃ« Beogradit e tÃ« strukturave tÃ« tjera destruktive, shoviniste tÃ« SerbisÃ«, nÃ«se duan tÃ« jetojnÃ« nÃ« KosovÃ«. PÃ«rndryshe ata me kÃ«mbÃ« nÃ« KosovÃ« e me kokÃ« nÃ« Serbi, nuk mund ta kenÃ« jetÃ«n e qetÃ«, as perspektivÃ«n e mirÃ« pÃ«r fÃ«mijÃ«t e tyre.

* * *

PÃ«r hir tÃ« drejtÃ«sisÃ« dhe paqes nÃ« kÃ«tÃ« pjesÃ« tÃ« EvropÃ«s, Ã«shtÃ« i domosdoshÃ«m korrigjimi i padrejtÃ«sisÃ« shkaktuar popullit shqiptar me vendimet e KonferencÃ«s sÃ« AmbasadorÃ«ve nÃ« LondÃ«r mÃ« 1913, tÃ« KonferencÃ«s sÃ« Paqes mÃ« 1920 nÃ« Paris dhe tÃ« okupimit tÃ« fundit tÃ« KosovÃ«s mÃ« 1918 nga Serbia. Kosova shtet i lirÃ«, sovran, demokratik, me marrÃ«dhÃ«nie tÃ« mira me tÃ« gjithÃ« fqinjÃ«t e tij dhe i inkuadruar nÃ« rrjedhat dhe institucionet demokratike euroatlantike, do tÃ« jetÃ« faktor i rÃ«ndÃ«sishÃ«m i paqes dhe stabilitetit nÃ« kÃ«tÃ« pjesÃ« tÃ« EvropÃ«s.
Pra, jo vetÃ«m nÃ« interesin tonÃ«, por edhe nÃ« interesin e pÃ«rgjithshÃ«m nÃ« rajon, presim ndihmÃ«n e faktorit ndÃ«rkombÃ«tar tÃ« vendosjes, para sÃ« gjithash tÃ« Shteteve tÃ« Bashkuara tÃ« AmerikÃ«s dhe tÃ« aleatÃ«ve tÃ« tyre tÃ« Bashkimit Evropian, qÃ« Kosova tÃ« njihet sa mÃ« parÃ« shtet me tÃ« gjitha tÃ« drejtat siÃ§ i kanÃ« fqinjÃ«t e saj nÃ« Ballkan e nÃ« EvropÃ«. Kjo Ã«shtÃ« e vetme zgjidhje e drejtÃ« e problemit tÃ« KosovÃ«s. Pa zgjidhje tÃ« drejtÃ«, asnjÃ« problem nuk zgjidhet, asgjÃ« nuk mund tÃ« jetÃ« pozitive dhe e qÃ«ndrueshme. VetÃ«m drejtÃ«sia mund ta sigurojÃ« lirinÃ«, paqen, demokracinÃ«, tolerancÃ«n, respektin reciprok dhe prosperitetin e gjithanshÃ«m.
------------

Literatura

1.Konstantin Jireček, Istorija Srba, I,II,, Beograd, 1952
2.Jovan Radonić, Rimska kurija i jugoslovenske zemlje od XVI do XIX veka, 1950
3 Dimitrije Tucović, Srbija i Albanija; Zgjedhje punimesh, I,II, PrishtinÃ«, 1981
4.Selami Pulaha, Popullsia shqiptare e KosovÃ«s, shek.XV e XVI, TiranÃ«, 1983
5.Noel Malkolm, Kosova â€“ njÃ« histori e shkurtÃ«r, PrishtinÃ«, 2002
6 Historia e popullit shqiptar,I, TiranÃ«, 1968
7.Edith Durham, Brenga e Ballkanit dhe vepra tÃ« tjera pÃ«r shqiptarÃ«t, PrishtinÃ«,1990
8.Alen Dyselje, A e kanÃ« pushtuar shqiptarÃ«t KosovÃ«n?, revista â€žKosovaâ€œ,8, PrishtinÃ«,2000
9.Aleksandar Gilferding, Putovanje po Bosni, Hercegovini i Staroj Srbiji, Sarajevo,19772
10.Shukri Rahimi, Vilajeti i KosovÃ«s 1878- 1912, PrishtinÃ«, 1969
11.SkÃ«nder Rizaj, Kosova gjatÃ« shek.XV-XVII, PrishtinÃ« 1982
12.Mark Krasniqi, RrÃ«njÃ«t tona etnike, PrishtinÃ«, 2002
13.Jahja DranÃ§olli, Kosova dhe shqiptarÃ«t nÃ« shek.XV-XVI, revista â€žKosovaâ€œ...
14.Edi Shukriu, Kosova â€“ kontinuiteti etnik dhe historik i subjektivitetit tÃ« saj, revista â€žKosovaâ€œ,8,...
15.Alfredo Jeri, Crollo in sette giorni, Roma- milano, 1941
16. Mark Krasniqi, RojtarÃ«t e Kishave nÃ« KosovÃ«, GjurmÃ« e gjurmime, PrishtinÃ«, 1989
17.Milovan ObradoviÃ§, Agrarna reforma i kolonizacija na Kosovu 1918-1941, Pristina, 1981
18.Abdullah BytyÃ§i, Terrori shtetÃ«ror dhe gjenocidi serbo-malazias nÃ« KosovÃ« 1878-1991, PrishtinÃ«, 2001
19.Shaban Braha, Gjenocidi serbomadh dhe qendresa shqiptare 1844-1990, TiranÃ« 1991
20. H. Bajrami, Tragjedia e Tivarit, PrishtinÃ«, 1993
21.Sherif Delvina, Kishat nÃ« KosovÃ«, â€™â€™Pasqyraâ€™â€™, PrishtinÃ«, 9 qershor 2000
22. Miodrag PopoviÃ§, Vidovdan i Ã§asni krst, Beograd, 1976
23.Mirko DjordjeviÃ§, Crkva â€“ svedok i sauÃ§esnik (â€™â€™Nasa Borbaâ€™â€™,Beograd, 13.01.1998
24.GaspÃ«r Gjini , Skopsko-Prizrenska biskupija kroz stoljeÃ§a, Zagreb, 1986
25.Dragoljub TodoroviÃ§, Knjiga o Ã‡osiÃ§u, Beograd 2005
26. Vasa Ã‡ubriloviÃ§, Problemi i pakicave kombÃ«tare nÃ« JugosllavinÃ« e re, 1997
27 Don Gjon Bisaku, Don ShtjefÃ«n Kurti dhe Don Luigj Gashi, Pozita e minoritetit shqiptar nÃ«
Jugosllavi - Memorandum parashtruar Lidhjes sÃ« Kombeve nÃ« GjnevÃ« mÃ« 5.V.1930
28.Mitâ€™hat FrashÃ«ri, ShqiptarÃ«t dhe sllavÃ«t, TiranÃ« 1998
29.Hamit Kokalari, Kosova, djepi i shqiptarizmit, TirnaÃ« 1992
30.Tajar Zavalani, Histori e ShqipÃ«ris, TiranÃ« 1998
31.Limon Rushiti, Rrethanat politiko-shoqÃ«rore nÃ« KosovÃ« 1912-1918, PrishtinÃ«, 1986
32.Ã‡asopis Kritiko znanosti, Srbija i Albanci, 1878-1989, tri vÃ«llime, Lublana, 1989.

Më shumë Ekskluzive

Mundësuar nga VEVI Networks