|
|
Rikthimi i Kompleksit tė Zenonit
Mėsimi qė presidenti Klinton dha pėr historinė, trashėgiminė dhe politikėn, nga njė perspektivė humane.
Shkruan: Dr. Vehbi Miftari
Duke dashur tė argumentoja pozicionin e Kosovės karshi procesit tė vėshtirė tė pėrcaktimit tė statusit final, si dhe duke i analizuar parimet udhėheqėse tė cilat atė e bėnin model tė veēantė pėrfaqėsimi, nė tekstin Kompleksi i Zenonit dhe Kosova, botuar mė 2005, provoja qė tezėn pėr tekstin ta krijoja duke hetuar pozicionet e ndryshme, si dhe duke i kėrkuar fillesat e artikulimit politik tė ideve pėr lirinė nacionale. Kėto ide synoja ti argumentoja duke pėrdorur njė ilustrim tmerrues, sipas njė modeli antik nė njė kėrkim modern: kompleksin e Zenonit ose kėrkimin pėr fatin e lojės si tė paracaktuar nga pozicionet fillestare, duke e nėnvizuar veēan pėrcaktimin e qartė tė shqiptarėve tė Kosovės nė kėrkim tė pavarėsisė qysh nė fund tė viteve 80.
Tash, pėrafėrsisht katėr vite mė pas, njė personalitet i fuqishėm, me njė shigjetė tė jashtėzakonshme oratorie, nė njė tė folur praktik, duke i identifikuar shenjat e identitetit tė Kosovės, nė njė dimension tjetėr tė teorisė sė Zenonit na e kujtoi tė gjithėve se e ardhmja politike e Kosovės ėshtė e mundshme nėse trashėgiminė e krijuar dhe vlerat e saj i shohim si pjesė tė kulturės e tė historisė qė duhet kultivuar, duke nėnvizuar - fuqishėm madje - mbėshtetjen nė trashėgiminė politike dhe nė vlerat e njė modeli pėrfaqėsues. Bill Klinton, presidenti i 42-tė i shtetit me demokracinė mė tė zhvilluar nė botė, nė njė ditė falėnderimesh, tha se kishte mėsuar shumė nga njė prijės i njė vendi tė vogėl i cili po luftonte pėr lirinė e tij, por po kaq po luftonte edhe pėr parimet e pėrgjithshme tė njerėzimit, para sė gjithash pėr lirinė universale, tė dyja kėto premisa tė fuqishme tė politikės amerikane. Ky personalitet ishte njeriu i brishtė i Kosovės, prijėsi i lėvizjes sė saj pėr pavarėsi nė fillim tė viteve 90 dhe njeriu i cili politikės ia kishte dhėnė dimensionin mė tė rėndėsishėm tė saj: karakterin human. Ky personalitet ishte presidenti historik i Kosovės, dr. Rugova, nė profilin politik tė tė cilit Klintoni, sikur edhe shumica e liderėve botėrorė, besoj, gjenin njeriun e parimeve tė mėdha humane, para se politike, vizionarin e madh e modeluesin kryeneē tė njė filozofie politike e cila artikulohej me mjete paqėsore. Natyrisht, Presidenti Klinton nuk kishte se si tė mos fliste pėr kėto vlera, nėse tėrė veprimin e tij politik e kishte mbėshtetur nė parimin themeltar tė politikės amerikane nga presidenti Uilson e kėtej, shtrirjen e lirisė globale dhe respektimin e tė drejtės sė popujve pėr tė qenė tė lirė.
Por e rėndėsishme ėshtė mėnyra se si ai e artikuloi kėtė dhe se si ne qytetarėt me identitet tė theksuar nacional dhe me identitet tė kėrkuar shtetėror e pėrjetuam kėtė mėsim historie.
Sė pari, z. Klinton, duke marrė pėr shembull modelin historik e politik, figurėn e presidentit tė parė tė Kosovės, dr. Rugovės, e krijoi dimensionin zenonian pėr pikėnisjen dhe cakun, si dy segmente qė i njeh teoria e Zenonit. Sipas interpretimit tonė, z. Klinton theksoi se e ardhmja politike e Kosovės, ndėrtimi i saj i brendshėm dhe refleksioni i saj nė stabilitetin rajonal do tė varet nga mėnyra se si ne e lexojmė historinė, se si i masim shenjat e identitetit tonė politik dhe se si e vlerėsojmė peshėn e tyre nė veprimet tona. Pėrmasa e kėtyre veprimeve do ta kushtėzojė mėnyrėn e ecjes nė histori.
Sė dyti, z. Klinton e bėri tė qartė: presidenti Rugova identifikon lėvizjen pėr pavarėsi, sikur qė lėvizja pėr pavarėsi ėshtė e identifikuar kryekreje me pėrmasėn politike dhe sidomos me kulturėn politike qė ai bartte. Ai foli pėr tė sikur flasim nė pėr tė: tha se ai ishte personaliteti mė i dashur tė cilin kishte pasur rastin ta priste nė zyrėn ovale, dhe e shprehu admirimin e tij pėr mėnyrėn se si ai vepronte politikisht, duke e kultivuar kulturėn tradicionale dhe duke e shndėrruar atė nė premisė pėr veprim politik. Madje, nė njė rrėfim personal, ai tregoi se si dr. Rugova i identifikonte mundėsitė e bashkėpunimit duke u mbėshtetur nė traditėn shpirtėrore e nė pasuritė e vendit tė tij, nga ato etnike te pasuritė gjeologjike. Po kėshtu, nga ajo sa tha z. Klinton (e, tha shumė, mė shumė se tė gjithė librat e shkruar pėr tė sė bashku, mbase edhe se diskutimet e gjata tė pleqve tanė tė urtė tė cilėt flasin pėr tė urtė nėn dritė qiriri teksa e ruajnė fotografinė e tij tė varur nė ballė tė oxhakut) nga ajo qė ai tha pra doli qartė se Rugova fliste me burrėshtetas si burrėshtetas. Dhe pranohej si i tillė gjithandej.
Sė treti, ėshtė e rėndėsishme se z. Klinton nuk i tha tė gjitha kėto nė Nju-Jork, pėr njujorkezėt, dhe aq mė pak e tha kėtė nė katedrat universitare ku ai thirret pėr tė ligjėruar pėr zhvillimet botėrore. Atė e tha nė zemėr tė Prishtinės, nė kryeqytetin e Kosovės, nė historinė e re tė sė cilės, sikur e thanė tė gjithė, kishte ndikuar fuqishėm edhe vetė z. Clinton dhe ia tha popullit tė mbledhur rreth tij, popullit qė besonte nė vlerat e tij humane, sikur ua tha edhe pėrfaqėsuesve tė shtetit, tė cilėt priren ta krijojnė ose ta ruajnė modelin e pėrfaqėsimit politik. Madje, ai e tha kėtė nė njė moment falėnderimi, kur po zbulohej shtatorja e tij nė shenjė respekti pėr rolin e tij nė pavarėsinė e vendit tonė. Falėnderimin ai e ktheu me falėnderimin, kujtimin pėr tė e shndėrroi nė njė kremte kujtimesh e falėnderimesh duke iu referuar jo mė trashėgimisė, sa tė ardhmes e cila buron sojesh; tha tėrthorazi se kujtesa ėshtė respekti pėr trashėgiminė dhe shqiptarėt duhet ta trajtojnė atė sė brendshmi: duke e njohur dhe kultivuar, sepse kjo e krijon njė premisė tė madhe pėr veprim politik nė tė ardhmen. Ai dha mesazhe paqeje gjithandej, nė kuvend, nė shesh, nė takime me qytetarė e me shtetarė sipas parimit kenedian, tashmė tė kthyer nė vlerė humane mė shumė se politike: vlerėsojeni njeriun dhe shihni ēfarė mund tė bėni pėr tė.
Dijetari antik grek, Zenoni, nuk e pėrcaktonte qartė tė ardhmen. Ai vetėm nėnvizonte se pikėnisja ėshtė mundėsi pėr ta pėrcaktuar rrugėn dhe fatin pėrfundimtar. Por, a nuk u rilind edhe njė herė teoria e tij nė sytė e Billit?!
:
Kompleksi i Zenonit
Zenoni, njeriu i ditur i antikitetit grek, thoshte se nėse nė njė garė vrapojnė disa garues, gjithnjė ėshtė i rėndėsishėm pozicioni fillestar nga i cili nisen ata. Sipas tij, kjo ndikon drejtpėrsėdrejti nė rezultatin pėrfundimtar tė vetė garės. Zenoni e zhvilloi teorinė e tij duke u mbėshtetur nė gjendjet e skajshme: nė njėrėn anė, ai e mori shembull Akilin, kėmbėlehtin e Homerit, ose atė qė njihej si vrapuesi mė i shpejtė nė Greqinė antike, kurse pėrballė tij e vendosi breshkėn, simbolin e ngathtėsisė.
Shpikėsi i teorive, Zenoni, kishte menduar se si ta bėnte garėn tė denjė edhe pėr njė vrapues si Akili. Duke e njohur ngathtėsinė e breshkės, i dha mundėsi asaj qė tė nisej 100 metra para Akilit, ndėrkohė qė caku ishte i njėjtė pėr tė dy. Sipas teorisė sė Zenonit, kur Akili tė ketė vrapuar 100 metra breshka do ti ketė bėrė edhe dhjetė metra, kėshtu qė do tė ishte dhjetė metra para Akilit, ndėrsa kur Akili ti ketė kaluar edhe dhjetė metrat qė i kishte avantazh breshka, ajo do tė ketė bėrė edhe njė metėr, e kėshtu me radhė deri nė fund, distanca do tė zvogėlohej, por caku do tė afrohej gjithnjė e mė shumė....
|
|
|
