
Fillim Kategoritë Opinione Ekskluzive Galeria Arkivi Marketing Kontakt

Kreativiteti dhe inovacionet si rezultate të zhvillimeve teknike dhe globalizimit

Shkruan: Mr. Sci. Burim Breznica Bota po vazhdon të zhvillohet dhe ndryshohet si rezultat i proceseve të globalizimit. Disa vende janë të zhvilluara kurse të tjera janë duke u zhvilluar. Një vend që është në zhvillim është në lëvizje, ka aktivizim energjish dhe është në ndryshim të vazhdueshëm si dhe ka shumë punë dhe hapësirë për të arritur vendet e zhvilluara. Një vend i zhvilluar në anën tjetër është i sofistikuar, i avancuar, ka arritur zhvillim teknologjik dhe është i pasur. Shumë vende në zhvillim kanë probleme me papunësi, me korrupsion dhe mungesë të demokracisë, sikurse edhe dobësi të tjera. Në fazën aktuale bota e zhvilluar, pra kryesisht ajo perëndimore qëndron shume larg për nga zhvillimi tekniko-teknologjik dhe ai i përgjithshëm me vendet e pazhvilluara dhe ato në zhvillim. Por kohët e fundit janë duke ndodhur disa ndryshime pozitive premtuese për disa vende në zhvillim! Ndryshimet në fushën e edukimit, infrastrukturës, teknologjisë pastaj kreativiteti dhe inovacionet e shtuara në vendet në zhvillim kanë krijuar mundësi dhe përparime në vendet në zhvillim. Interneti p.sh. ka krijuar mundësinë që studjues dhe qytetarë nga mbarë bota të marrin informacion nga politika, ekonomia, biznesi, arsimi dhe fusha të tjera. Agjencitë e lajmeve si CNN, BBC si dhe gazetat/revistat profesionale si The Economist, Harward Business Review etj. mund të lexohen si në SHBA, Angli poashtu edhe në Indi, Japoni, Afrikë Jugore, Kosovë, Australi apo gjetkë. Në internet mund të dëgjohen dhe lexohen fjalime inspiruese si dhe të fitohen ide për projekte, biznese apo programe edukimesh eventuale. Kreativiteti dhe disa zhvillime interesante Kreativiteti, sipas shumë studjuesve, krijohet duke lexuar e studjuar, duke qenë kurreshtar, duke parë përvoja speciale dhe duke menduar për ide të reja. Sa më shumë që njerzit e interesuar të kenë qasje në studime, dituri, përvoja të reja, aq më shumë krijohen kushtet për të qenë më kreativ dhe për të zhvilluar inovacione. Një problem që vendet në zhvillim e kanë është mungesa e strukturave, sistemeve dhe resurseve për të realizuar idetë dhe kreativitetin në inovacione, struktura dhe resurse, të cilat ekzistojnë në botën e zhvilluar. Koreja Jugore p.sh. është një vend që dëshiron të definohet si vend në zhvillim sepse, sipas tyre, e kundërta do të ndikonte negativisht në motivimin dhe arritjet për të ardhmen sepse nëse ata do të ishin të vetëkënaqur me arritjet, ata do te ndaleshin së zhvilluari! Ata kanë kanë një moto që të eksportojnë ide të fushave të ndryshme dhe një investim i tillë është bërë në Design Innovation Center-Qendra për Inovacione dhe Disenjim dhe aty ofrohen ide kreative që nga kompjuterët e deri te MP3 dhe pajisje tjera të avancuara elektronike. Këto qendra shpesh janë në kuadër të universiteteve ose bashkëpunojnë me to. Në tërë Korenë Jugore ekzistojnë 29 qendra të tilla kurse vetëm në Seul 5 të tilla (Referenca: “Bli en Vinnare i Den Globala Världen” ,2008 nga Fredrik Hären, ligjëruesi dhe oratori më i mire i shpallur në Suedi në vitin 2007). Klasteret teknike nga Silicon Valley në SHBA, parqet teknologjike në Heidelberg-Gjermani dhe Grenoble-Francë kanë fituar konkurrencë tashmë nga vende si Dhahran Techno Valley në Arabinë Saudite dhe Hsinchu Science Park në Taiwan. Por poashtu edhe nga The Knowledge and Innovation Community (KIC) nga Shanghai. Në afërsi të KIC gjenden rreth 14 universitete, qendrat për studime dhe hulumtime shkencore me mbi 130.000 studentë. Një fond prej rreth 200 milionë dollarësh amerikanë është krijuar nga bashkëpunimi mes Silicon Valley, SHBA dhe KIC, Shanghai. Sot gjendet përafërsisht e njëjta teknikë, infrastrukturë dhe mundësi të njëjta në të dyja qendrat. Zhvillim tjetër interesant p.sh. është se festivali më i madh digjital i artit nuk mbahet në Paris apo Londër por në Shanghai (Shanghai eArts Festival quhet). Qendrat shkencore-teknike argumentohet se janë institucione të nevojshme për të nxitur dhe motivuar fëmijët për teknikë dhe shkencë. Ato ndërtohen ashtu që të jenë interesante dhe atraktive për fëmijët që të krijojnë ide dhe kreativitet. Singapore Science Center dhe ajo në Dubai janë disa nga to. Kuptohet se SHBA ende udhëheq në këtë fushë si dhe ne shumë të tjera për shkak të teknologjisë, resurseve dhe know-how e kreativitetit por shihet që edhe vende në zhvillim janë duke arritur rezultate dhe zhvillim në këtë drejtim. Singapori ka bërë ndryshime dhe reforma në sistemin shkollor, pastaj ka bërë investime dhe promovime në kulturë që të bindin njerzit që është me rëndësi të stimulohet kreativiteti i fëmijëve dhe të rriturve dhe të ndërtohen qendra të tilla për shkence dhe stimulime kreativiteti. Sipas profesorit Chew Tuan Chiong (Singapore Science Center) “qendrat e tilla në SHBA dhe në Evropë në shumë raste shikojnë si shumë njëra-tjetrën me cka po merren dhe kështu ato kanë ngjashmëri të mëdha dhe iu ikin ide të reja që krijohen në vende të tjera në botë”. Ai mendon se Evropa është më tradicionale dhe konzervative në këtë aspekt dhe se në disa vende në zhvillim si p.sh. në Singapor, Hong Kong, Taiwan, Kore Jugore apo të tjera ka më shumë fleksibilitet dhe hapësirë për ide të reja dhe kreativitet. Sipas një statistike rreth 90% e studentëve të Koresë së Jugut që studjonin në SHBA me herët ndaleshin të jetonin atje, kurse vitet e fundit 90% e studentëve të rinjë që studjojnë atje kthehen në Korenë Jugore pas përfundimit të studimeve (referenca e njëjtë si më lartë). Ja cka thonë shumë studentë që kthehen në vendet e tyre nga në zhvillim nga ato të zhvilluara: “në fillim njeriu mendon sa mire dhe sa në rregull qenka gjithcka por pas një kohe shumë prej tyre kthehen në vendet e origjinës për arsye se në vendet e zhvilluara gjithcka është e strukturuar, e standardizuar dhe e kryer”. Ka më pak hapësirë për kreativitet dhe ide të reja gjersa në vendet në zhvillim kjo hapësirë dhe mundësitë për zhvillim e kreativitet janë shumë më të mëdha. Ky kthim i njerëzve të shkolluar dhe kreativ në anën tjetër iu ndihmon vendeve në zhvillim të zhvillohen më shumë dhe të aplikojnë ide të avancuara në vendet e tyre të lindjes, mendoj se kjo gjë vlen edhe për Kosovën. Kompania amerikane IBM nuk kishte as përfaqësi në Kinë për një dekadë kurse tani ata kanë rreth 10.000 punonjës. Rreth 30% e tyre punojnë me zhvillim të prodhimit dhe inovacioneve dhe diku 75% e tyre kanë gradat Doktor apo Magjistër shkencash. Kompania elektronike amerikane Motorola kishte 10.000 të punësuar në Kinë dhe rreth 4000 e tyre merren me hulumtime shekncore dhe zhvillim e inovacione (referenca e njëjtë). Profesori i disenjimit, John Heskett nga Hong Kong Polytechnic University thekson se “nëse kinezët apo indianët e kombinojnë diturinë dhe kreativitetin e tyre me prodhim të lirë dhe kualitet më të lartë ata do të kenë një përparësi krahasuese në konkurrencën globale në një të ardhme të afërt”. Inovacione dhe ide kreative në vendet në zhvillim Në Indi, më 2008, është prodhuar një makinë inovacion i vërtetë që e ka emrin Tata Nano me ulëse për katër persona dhe që kushton rreth 1700 Euro, përgjysmë më lirë se sa vetura më e lirë më parë dhe e njëjta nuk mund të prodhohet në Evropë me të njëjtin cmim edhe pse ka pasur kritika për kualitet të saj në disa vende evropiane por sigurisht kjo edhe nga frika konkurruese. Në Kinë ekzistojnë rreth 800 programe edukimesh universitare për disenjim gjersa operatorët telefonik në Shri Lankë ofrojnë shërbime që nuk ofrohen në shumë vende të BE-së, p.sh. transferimi i të hollave permes telefonit nga një shtet në tjetrin. Gjersa sipas gazetës Zëri online, të dates 23 korrik, në Indi është prodhuar kompjuteri laptop më i lire në botë, që kushton vetëm 35 dollarë amerikanë. Mbetet të shihet kualiteti dhe funksionimi i tij më 2011 që paraqet një zbulim të dobishëm vecmas për studentët por edhe për të tjerët. Vendet e zhvilluara dhe ato në zhvillim dallojnë edhe kur bëhet fjalë per iniciativat dhe shkallën e rrezikut, dhe është e njohur që në vendet e pasigurta dhe me më pak strukturime, ndërmarrjet mbijetojnë duke u përshtatur, duke qenë fleksibile dhe përfundimisht duke qenë kreative. Një përparësi që shumë vende në zhvillim dhe Kosova e kanë në krahasim me vendet e zhvilluara është se shumë studjues dhe intelektualë të atyre vendeve janë kthyer në vendet e tyre të lindjes dhe ata njohin shumë mire botën e zhvilluar dhe vendet në zhvillim gjersa nuk mund të thuhet e njëjta gjë për vendet e zhvilluara, me përjashtime të caktuara. Besimi, guximi dhe energjia pozitive si faktorë kreativiteti Në një hulumtim të mëhershëm që kishte bërë Shoqata e Biznesmenëve të Suedisë në disa vende të Evropës dhe pyetja ishte: A mendoni se jeta dhe kushtet do të jenë më të mira për fëmijet dhe gjeneratat e reja në krahasim me tuajën? Në Gjermani u përgjigjën vetëm 5% pozitivisht, në Suedi 10% gjersa në Letoni dhe Lituani rreth 50% mendonin se jeta do të ishte më e mirë dhe kjo paraqet një dallim të qartë mes vendeve të zhvilluara dhe atyre në zhvillim. Kur F.Haren (ligjërues universitar mbi Kreativitetin në Singapor) kishte pyetur më 2008 nxënësit dhe studentët e Stokholmit të njëjten pyetje, përmes anketave, përgjigjja pozitive ishte se rreth 30% besonin në një të ardhme më të mirë, kurse në vendet në zhvillim rezultati ishte krejt ndryshe, në Shri Lankë, Indi, Kinë, Kore Jugore mbi 95% besonin se do të kishin jetë më të mirë në të ardhmen. Ndryshimet në qëndrime dhe besimin për të ardhmen janë të mëdha dhe mund të thuhet se nëse njerëzit nuk besojnë se një gjë nuk mund të bëhet, ata do të jenë më pak kreativ dhe më pak inovativ dhe kjo dëshmohet nga studime të ndryshme. Ndryshimet globale po ndikojnë që njerëzit të jenë më të shpejtë, më kreativ, më efikas, më konkurrues dhe më inovativ. Kreativiteti nënkupton të menduarit e lirë, gjërat janë të mundura të bëhen kur të ekziston ideja, resurset dhe përkushtimi si dhe persistenca. Por me rëndësi të vecantë është edhe besimi, optimizmi i duhur dhe plani praktik për të realizuar projektet apo idetë e menduara. Disa nga ndërtesat e fundit më të larta të ndërtuara në botë sot p.sh. nuk janë në vendet e zhvilluara por janë në vendet në zhvillim: Twin Towers në Malejzi, Taipei 101 në Taiwan, Shanghai Financial Center në Kinë, dhe Burj Dubai në Dubai. Në Dubai është në ndërtim e sipër parku më i madh i argëtimit dhe lojrave në botë, aeroporti ndër më të mëdhenjtë në botë dhe qendra tregtare më e madhe në botë. Nëse njerëzit janë të fokusuar të ruajnë atë që kanë dhe nuk mendojnë për ide të reja, kreativitet dhe inovacione, brenda mundësive përkatëse, ata do të humbin mundësinë që të krijojnë dicka të re dhe më të mirë si dhe më konkurruese e të dobishme. Poashtu do të ju ikin pa vërejtur ndryshime dhe kreativiteti global. Zyrtarët, individët dhe ndërmarrjet, që kanë ide, janë të hapur ndaj botës, janë kreativ dhe kanë aftësitë të aplikojnë idetë e tyrë në praktikë, mund të sjellin ndryshime, kreativitet, inovacione dhe zhvillim për një vend. Sigurisht se kreativitetin e ndihmojnë edhe mjetet, teknika dhe burimet njerëzore në një vend përvec etjes, dëshires për ndryshime dhe krijime të reja. Energjia, përkushtimi dhe guximi për të vepruar janë faktorë komplementar.

Më shumë Opinione

Mundësuar nga VEVI Networks