|
|
Ngritja e ēmimeve e papėrballueshme pėr qytetarėt
Prishtinė, 9 gusht 2012 - Inflacioni nė Kosovė nė gjashtėmujorin e parė tė kėtij viti, sipas tė dhėnave tė Agjencisė sė Statistikave tė Kosovės, ėshtė 1.5 pėr qind. Ngritja e ēmimeve tė konsumit, sipas pėrfaqėsuesve tė bizneseve dhe konsumatorit, brenda njė periudhe tė shkurtėr tė do tė jetė e papėrballueshme pėr qytetarėt.
Ky inflacioni, i cili po e prek Kosovėn, ėshtė inflacion i importuar. Pėr tė mos u rrezikuar ēdo herė nga ky inflacion, ekspertėt e ekonomisė iu kishin sugjeruar institucioneve tė Kosovės, qė tė marrin masa nė rritjen e prodhimit vendor.
Por, pavarėsisht kėsaj, prodhimi vendor vazhdon tė mbetet i ulėt, dhe Kosova vazhdon tė importojė njė pjesė shumė tė madhe tė produkteve ushqimore.
Kryetari i Aleancės Kosovare tė Biznesit, Agim Shahini, thotė pėr Radion Evropa e Lirė se rritja e ēmimeve dhe mbajtja e nivelit tė njėjtė tė pagave, ka ndikuar nė dobėsimin e fuqisė blerėse tė qytetarėve.
Sipas tij, inflacioni i lartė ka njė rėndesė tė standardit tė jetesės, por edhe potencialeve ekonomike.
Inflacioni po ndodh edhe nė vendet e tjera, jo vetėm nė Kosovė, po pėrderisa ne nuk e kemi tė drejtėn e emetimit tė parave, derisa Banka Qendrore ėshtė e limituar me ligjin dhe pėrderisa ne kemi shumė para tė Kosovės jashtė shtetit dhe vazhdimisht shesim asetet shtetėrore apo shoqėrore - para kėto qė mbesin jashtė funksionit tė ekonomisė vendore - vėshtirė e kemi qė tė ndalet rritja e ēmimeve, inflacionit dhe rrjedhimisht tė rritet konsumi, thotė Shahini.
Derisa Kosova shumicėn e produkteve i importon nga tregjet ndėrkombėtare, ēdo ngritje e ēmimeve nė botė, do ta godasė edhe Kosovėn.
Agim Shahini jep mė shumė hollėsi:
Deficitet tregtare nė Kosovė po ndodhin vazhdimisht mes importit dhe eksportit, kjo tregon ngecje tė prodhimtarisė vendore, tregon inflacion tė importuar, tregon se nė Kosovė konsumi i pėrgjithshėm ka rėnė.
Ngritje tė ēmimeve gjatė periudhės gjashtėmujore janė shėnuar te mishi 4.0 pėr qind, qumėshti, prodhimet e qumėshtit dhe vezėt pėr 4.4 pėr qind, pemėt pėr 3.3 pėr qind, pijet joalkoolike 3.4 pėr qind, cigaret 8.6 pėr qind.
Gjatė kėsaj periudhe kohore janė shtrenjtuar edhe furnizimi me ujė dhe shėrbimet qė kanė tė bėjnė me vendbanimin pėr 12.5 pėr qind, pastaj rryma, strehimi, gazi dhe lėndėt tjera djegėse si grup rreth 7.9 pėr qind, pastaj derivatet e naftės dhe benzinės 7.8 pėr qind.
Ngritja e ēmimeve po vazhdon ta rėndojė jetėn e qytetarėve nė Kosovė edhe sipas kryetarit tė Organizatės Konsumatori, Selatin Kaēaniku. Ai thotė se rreth 54 pėr qind e konsumatorėve jetojnė nė varfėri, ndėrsa nga numri i tėrėsishėm i konsumatorėve, afėr 18 pėr qind jetojnė nė varfėri tė skajshme.
Tė gjitha kėto ngritje ēmimesh bėhen me arsyetimin se nė to ndikojnė bursat botėrore dhe se nė to ndikon ekonomia e tregut. E vėrteta ėshtė ndryshe, nė Kosovė nuk ka ekonomi tregu, pėr arsye se ekonomia e tregut konsiston nė zbatimin e plotė tė ligjeve, ndėrsa nė Kosovė ne kemi zbatueshmėri tė ligjeve vetėm nė shkallė prej 30 pėr qind, thekson Kaēaniku.
Ndryshe, sipas Bankės Qendrore tė Kosovės gjatė vitit tė kaluar norma mesatare e inflacionit ishte 7.3 pėr qind. (rel)
|
|
|
